۱. کدامیک از گزینههاى زیر در مورد علائم مسمومیت با سموم ارگانوفسفره در انسان صحیح است؟ (پیشکارورزى اسفند ۹۲)
الف) گشادى عروق علامتى زودرس و شایع است.
ب) تاکىکاردى شایعتر از برادىکاردى رخ مىدهد.
ج) خشکى دهان از علائم شایع است.
د) تحریک سیستم عصبى مرکزى علامتى شایع است که با تشنج همراه مىباشد.
ارگانوفسفاتها توکسیسیته زیادى دارند و مدت کوتاهى در محیط باقى مىمانند و به همین جهت از آنها به عنوان مواد ضد حشره و کرم استفاده مىشود. برخى از این مواد (مالاتیون) در انسانها نسبتا بىخطر هستند، چرا که پستانداران بسرعت آنها را به مواد غیر فعال متابولیزه مىکنند. برخى از این مواد (مالاتیون و پاراتیون) پیشدارو هستند و باید به متابولیت فعال تبدیل شوند. علایم و نشانههاى مسمومیت شبیه به داروهاى کولینومیمتیک مستقیم هستند، اما تفاوتهاى زیر نیز وجود دارد:
۱ـ اتساع عروقى دیررس بوده، شایع نیست؛
۲ـ برادىکاردى شایعتر از تاکىکاردى است؛
۳ـ تحریک CNS به دنبال افزایش مصرف ارگانوفسفاتها و فیزوستیگمین شایع است (تشنج و متعاقب آن دپرسیون تنفسى و قلبى عروقى). (گزینه د)
۲. تجویز مصرف بیش از حد آتروپین منجر به بروز کدامیک از حالات زیر مىشود؟ (دستیارى اردیبهشت ۱۴۰۱)
الف) کرامپ عضلات صاف دستگاه گوارش
ب) میوز مردمکها
ج) برونکواسپاسم
د) افزایش تعداد ضربان قلب
آتروپین نوعى داروى آنتىکولینرژیک است. داروهاى آنتىکولینرژیک عوارض قابل پیشبینى زیر را ایجاد مىکنند:
۱ـ در کودکان: این داروها با مهار تعریق و تنظیم حرارت بدن مىتوانند سبب هیپرترمى یا «تب آتروپینى» شوند. این عارضه خطرناکترین اثر داروهاى آنتىموسکارینى در کودکان است و مىتواند در شیرخواران کشنده باشد.
۲ـ در بالغین: داروهاى آنتىموسکارینى سبب کاهش و یا توقف تعریق، ترشح بزاق و اشکریزش مىشوند.
۳ـ در افراد مسن: عوارض اضافى دیگر همچون گلوکوم حاد با زاویه بسته و احتباس ادرارى (در مردان مبتلا به هیپرپلازى پروستات) نیز ممکن است روى دهند.
۴ـ در تمام سنین: در تمامى گروههاى سنى، یبوست و تارى دید از عوارض شایع داروهاى آنتىموسکارینى به شمار مىرود. همچنین تاکىکاردى در حد متوسط از جمله عوارض شایع این داروها است. (گزینه د)
۳. کدامیک از گزینههاى زیر در رابطه با آثار متابولیک آگونیستهاى بتا آدرنرژیک صحیح است؟ (دستیارى اردیبهشت ۹۵)
الف) مهار لیپولیز
ب) کاهش پتاسیم
ج) مهار گلیکوژنولیز
د) کاهش ترشح رنین
آگونیستهاى بتا۱ سبب افزایش ترشح رنین مىشوند. آگونیستهاى بتا۲ سبب افزایش ترشح انسولین توسط پانکراس و افزایش گلیکوژنولیز کبدى مىشوند، از این رو معمولاً هیپرگلیسمى ایجاد شده با افزایش انسولین جبران مىشود. این تغییرات ابتدا با هیپرکالمى و بعد با هیپوکالمى همراه است. تمام آگونیستهاى بتا از طریق گیرنده بتا۳ سبب لیپولیز مىشوند. (گزینه ب)
۴. چنانچه گشاد کردن مردمک بدون فلج کردن عضله مژگانى مدنظر باشد از کدام دارو مىتوان بهره گرفت؟ (پیشکارورزى شهریور ۹۵)
الف) تروپیکامید
ب) نوراپىنفرین
ج) فنیلافرین
د) ایزوپروترنول
فنیلافرین مىتواند مردمک را گشاد کند، بدون آن که سبب فلج عضلات مربوط به تطابق شود (یعنى بدون آن که سیکلوپلژى ایجاد کند). آتروپین، همآتروپین، سیکلوپنتولات و تروپیکامید داروهاى آنتىکولینرژیکى هستند که هم سبب گشاد شدن مردمک و هم سبب سیکلوپلژى مىشوند. (گزینه ج)
۵. عبور کدام بتابلوکر به CNS کمتر است و به این دلیل، عوارض مغزى کمترى ایجاد خواهد کرد؟ (پیشکارورزى شهریور ۱۴۰۱)
الف) Metoprolol
ب) Atenolol
ج) Propranolol
د) Carvedilol
بتابلوکرها را بر اساس موارد زیر تقسیمبندى مىکنند:
۱ـ بر اساس تمایل به گیرنده: آتنولول، اسمولول، متوپرولول و اسبوتولول براى گیرنده بتا۱ اختصاصى هستند.
۲ـ بر اساس فعالیت آگونیست نسبى: لابتولول، اسبوتولول و پیندولول داراى فعالیت آگونیست نسبى هستند.
۳ـ بر اساس عملکرد بىحسى موضعى: تیمولول اثر بىحس کننده ندارد و در چشم بکار مىرود.
۴ـ بر اساس قابلیت حل در چربى: پروپرانولول حلالیت زیادى در چربى دارد. اسبوتولول، آتنولول و نادولول کمتر در چربى حل مىشوند و به همین دلیل به میزان کمترى وارد CNS مىشوند.
۵ـ بر اساس طول اثر: نادولول طولانىاثرترین بتابلوکر است. (گزینه ب)
۶. کدام دسته دارویى زیر سبب افزایش خروج زلالیه مىشود؟ (پیشکارورزى اسفند ۱۴۰۱)
الف) مهار کننده بتا رسپتور
ب) آگونیستهاى انتخابى آلفا ۲
ج) دیورتیکها
د) پروستاگلاندینها
آنالوگهاى پروستاگلاندین مانند لاتانوپروست (PGF2) سبب تسهیل خروج زلالیه در گلوکوم مىشوند و به این ترتیب اثر ضد گلوکوم دارند. (گزینه د)
۷. کدامیک از داروهاى ضد فشار خون زیر باعث افت فشار وضعیتى مىشود؟ (دستیارى اردیبهشت ۱۴۰۲)
الف) پرازوسین
ب) انالاپریل
ج) متیلدوپا
د) آتنولول
مهمترین عوارض آلفا بلوکرها (از جمله پرازوسین) به شرح زیر هستند:
۱ـ هیپوتانسیون ارتواستاتیک: در اولین بار استفاده از مسددهاى اختصاصى آلفا۱ ممکن است هیپوتانسیون ارتواستاتیک شدیدترى مشاهده شود، از این رو اولین دوز دارو باید کم باشد و هنگام رفتن به بستر تجویز شود. فنتولآمین تأثیر متسع کننده عروقى غیر وابسته به آلفا هم دارد.
۲ـ تاکىکاردى رفلکسى (بیشتر در داروهاى غیر اختصاصى)؛
۳ـ تهوع و استفراغ (تجویز خوراکى). (گزینه الف)
۸. تجویز کدام یک از ترکیبات زیر در حالات اورژانس فشار خون مناسب است؟ (پیشکارورزى اسفند ۹۶)
الف) متیل دوپا
ب) نیتروپروساید
ج) کاپتوپریل
د) دیلتیازم
نیتروپروساید یک داروى تزریقى کوتاه اثر (چند دقیقه) است که در فوریتهاى هیپرتانسیون کاربرد دارد و از این رو باید تزریق مداوم داشته باشد. (گزینه ب)
۹. بیمارى با فشار خون ۲۲۰/160mmHg که همزمان مبتلا به انسولینوما نیز مىباشد، مراجعه نموده است. تجویز کدامیک از داروهاى زیر براى پایین آوردن فشار خون وى ارجح است؟ (دستیارى اسفند ۹۷)
الف) دیازوکساید
ب) ماینوکسیدیل
ج) هیدرالازین
د) اسمولول
دیازوکساید داروى تزریقى از مشتقات دیورتیکها (و بدون خاصیت دیورتیکى) است که بصورت یکجا و یا تزریق مداوم داخل وریدى در درمان فوریتهاى هیپرتانسیون به کار مىرود و مدت عمل آن چندین ساعت است. دیازوکساید کانالهاى پتاسیمى را باز مىکند و سبب شُل شدن سلولهاى عضلانى صاف جدار عروق مىشود. همچنین دیازوکساید از رها شدن انسولین مىکاهد و از این رو در درمان هیپوگلیسمى ناشى از تومورهاى مترشحه انسولین کاربرد دارد. از جمله عوارض دیازوکساید مىتوان به هیپوتانسیون، هیپرگلیسمى و ادم اشاره کرد. (گزینه الف)
۱۰. یک فرد بدلیل افزایش فشارخون شدید تحت درمان با نیتروپروساید سدیم قرار مىگیرد. در صورت درمان طولانى کدام مورد دیده مىشود؟ (پیشکارورزى اسفند ۹۷)
الف) مسمومیت با تیوسیانات
ب) هیپرگلیسمى
ج) سرکوب شدید قلب
د) آنژیوادم
نیتروپروساید یک داروى تزریقى کوتاه اثر (چند دقیقه) است که در فوریتهاى هیپرتانسیون کاربرد دارد و از این رو باید تزریق مداوم داشته باشد. نیتروپروساید سبب آزاد شدن نیتریک اکسید (NO) (از خود مولکول دارو) و افزایش غلظت cGMP در عضلات صاف مىگردد. از جمله عوارض نیتروپروساید مىتوان به هیپوتانسیون شدید، تاکىکاردى و تجمع سیانید یا تیوسیانات در خون (در مصرف چند روزه بطور مداوم)، اشاره کرد. (گزینه الف)
۱۱. مکانیسم اثر کدام داروى ضد فشار خون زیر از طریق آزادسازى NO از آندوتلیوم عروق است؟ (پیشکارورزى شهریور ۹۹)
الف) ماینوکسیدیل
ب) دیلتیازم
ج) هیدرالازین
د) نیتروپروساید
هیدرالازین بر روى آرتریولها بیش از وریدها اثر مىگذارد و اثر خود را از طریق رها کردن اکسید نیتریک اعمال مىکند. دارو بصورت خوراکى مصرف مىشود و مىتوان از آن در درمان مزمن فشار خون استفاده کرد. (گزینه ج)
۱۲. کدام دارو یا داروهاى ضد فشار خون در باردارى منع مصرف دارد؟ (پیشکارورزى اسفند ۱۴۰۰)
الف) متیل دوپا
ب) کاپتوپریل
ج) هیدرالازین
د) پروپرانولول
از جمله عوارض داروهاى مهار کننده ACEمىتوان به موارد زیر اشاره کرد:
۱ـ سرفه (در ۳۰% بیماران)؛
۲ـ آسیب کلیوى (در برخى بیمارانى که بیمارى زمینهاى عروقى کلیوى دارند): توجه داشته باشید که داروهاى مهار کننده ACE در افراد دیابتى از کلیهها محافظت مىکنند؛
۳ـ آسیب کلیوى در جنین (در دوران باردارى نباید از این داروها استفاده شود). (گزینه ب)
۱۳. کدامیک از داروهاى زیر سبب کاهش ترشح رنین مىشود و در پروفیلاکسى آنژین صدرى نیز کاربرد دارد؟ (پیشکارورزى اسفند ۹۹)
الف) پروپرانولول
ب) ایوابرادین
ج) وراپامیل
د) رانولازین
در درمان هیپرتانسیون بتابلوکرها (پروپرانولول) در ابتدا سبب کاهش برونده قلبى شده، به این ترتیب فشار خون را کاهش مىدهند، اما پس از چند روز با کاستن از ترشح رنین از کلیهها از مقاومت عروقى نیز مىکاهند. بتابلوکرها از جمله شایعترین داروهاى ضد فشار خون مورد استفاده هستند. با مصرف این داروها ممکن است غلظت LDLو ترىگلیسریدهاى سرم مختصرى افزایش یابند و غلظت HDLکاهش یابد. همچنین این داروها مىتوانند مختصرى گلوکز را نیز افزایش دهند. از بتابلوکرها تنها براى پیشگیرى از آنژین استفاده مىشود. این داروها در درمان حمله حاد نقشى ندارند. این داروها مىتوانند مانع آنژین قلبى ناشى از فعالیت شوند، اما بر علیه آنژین وازو اسپاستیک مؤثر نیستند. (گزینه الف)
۱۴. کدامیک از داروهاى زیر در جلوگیرى از زایمان زودرس اثربخشى و کاربرد درمانى دارد؟ (دستیارى اردیبهشت ۱۴۰۲)
الف) Ranolazine
ب) Nifedipine
ج) Ivabradin
د) Misoprosta
داروهاى مسدد کانال کلسیمى (مانند نیفدیپین) در موارد زیر کاربرد دارند:
۱ـ آنژین صدرى: براى پیشگیرى در آنژینهاى ناشى از فعالیت و نیز آنژینهایى که در حین استراحت ایجاد مىشوند، کاربرد دارند. از نیفدیپین براى برطرف کردن آنژین حاد نیز استفاده شده است. بویژه در آنژین آترواسکلروتیک شدید این داروها در ترکیب با نیتراتها مؤثر هستند.
۲ـ هیپرتانسیون؛
۳ـ تاکىکاردى فوق بطنى؛
۴ـ میگرن؛
۵ـ زایمان زودرس ؛
۶ـ سکته مغزى؛
۷ـ پدیده رینود. (گزینه ب)
۱۵. کدامیک از داروهاى زیر بدون داشتن اثر اینوتروپ مثبت، در درمان بیماران مبتلا به نارسایى مزمن قلب، کاربرد دارد؟ (دستیارى تیر ۱۴۰۰)
الف) Digoxin
ب) Dobutamin
ج) Captopril
د) Carvedilol
مصرف داروهاى مهار کننده ACE (مثل کاپتوپریل) در نارسایى مزمن قلبى از مورتالیته و موربیدیته مىکاهد. هرچند این داروها فاقد عملکرد اینوتروپ مثبت مستقیم مىباشند، اما با کاهش ترشح آلدوسترون، کاهش احتباس آب و نمک و کاهش مقاومت عروقى نقش خود را ایفا مىکنند. از این داروها به عنوان داروهاى خط اول درمان نارسایى مزمن قلبى (به همراه دیورتیکها) استفاده مىشود. مسددهاى گیرنده آنژیوتانسین (نظیر لوسارتان) نیز همین اثرات مفید ACEIsرا دارند. (گزینه ج)
۱۶. اختلال تیروئید و فیبروز ریوى از عوارض کدام داروى ضد آریتمى زیر است؟ (دستیارى اردیبهشت ۹۶)
الف) آدنوزین ب) وراپامیل
ج) آمیودارون د) لیدوکائین
آمیودارون پتانسیل عمل را طولانى مىکند و معمولاً جزو داروهاى ضد آریتمى گروه III به شمار مىرود. بخاطر داشته باشید که آمیودارون در درمان بیشتر آریتمىها مؤثر است و در حقیقت مؤثرتر از تمامى داروهاى ضد آریتمى در نظر گرفته مىشود، چرا که طیف اثر گستردهاى دارد. این دارو کانالهاى سدیم، کلسیم، پتاسیم و نیز گیرندههاى بتا را بلوک مىکند، اما به سبب عوارضى که دارد، در حال حاضر تنها براى درمان آریتمىهایى که مقاوم به داروهاى دیگر هستند از آن استفاده مىشود. آمیودارون سبب اختلال تیروئید (هپیر یا هیپوتیروئیدیسم)، پارستزى، ترمور، رسوب در قرنیه و پوست و فیبروز ریوى مىشود. توجه داشته باشید که آمیودارون بندرت سبب ایجاد آریتمىهاى جدید مىشود. (گزینه ج)
۱۷. احتمال افزایش اسید اوریک و قند خون، به دنبال مصرف کدام دیورتیک زیر وجود دارد؟ (دستیارى اردیبهشت ۹۵)
الف) اسپیرونولاکتون
ب) هیدروکلروتیازید
ج) اتاکرینیک اسید
د) استازولامید
تیازیدها انتقال کلرید سدیم را در قسمتهاى ابتدایى لوله خمیده دور مهار مىکنند. کاربرد اصلى این داروها، درمان هیپرتانسیون است و از جمله عوارض آنها مىتوان به موارد زیر اشاره کرد:
۱ـ هیپوناترمى در اثر دیورز سدیم؛
۲ـ هیپوکالمى؛
۳ـ هیپرگلیسمى (در افراد دیابتى)؛
۴ـ افزایش اسید اوریک خون؛
۵ـ افزایش سطح چربىهاى خون؛
۶ـ آلرژى سولفونامیدى
تیازیدها مىتوانند سبب افزایش قند خون و اسید اوریک شوند. (گزینه ب)
۱۸. یک کوهنورد ۴۵ ساله، در یک برنامه صعود یک روزه به قله دماوند مبتلا به علائم کوه گرفتگى شامل ضعف، سردرد، تهوع و ادم ریوى شده و مجبور به بازگشت گردیده است. براى این که این فرد در صعود بعدى مجددا دچار چنین عارضهاى نشود، استفاده از کدام دارو را براى وى تجویز مىکنید؟ (دستیارى اردیبهشت ۹۵)
الف) سالبوتامول
ب) بکلومتازون
ج) استازولامید
د) فکسوفنادین
داروهاى مهار کننده کربنیک انهیدراز (مثل استازولامید) براى پیشگیرى از کوهگرفتگى کاربرد دارند. (گزینه ج)
۱۹. مصرف کدامیک از مدرهاى زیر در بیمار مبتلا به سیروز کبدى باعث تسریع و تشدید در بروز آنسفالوپاتى کبدى مىشود؟ (دستیارى اسفند ۹۷)
الف) کلرتالیدون
ب) فورزماید
ج) اسپیرونولاکتون
د) استازولامید
از جمله عواض استازولامید مىتوان به موارد زیر اشاره کرد:
۱ـ خوابآلودگى؛
۲ـ پارستزى؛
۳ـ ایجاد سنگ کلیه (قلیایى شدن ادرار و رسوب نمکهاى کلسیم)؛
۴ـ انسفالوپاتى کبدى در بیمارانى که دچار اختلال کبدى هستند (به دنبال بازجذب زیاد آمونیوم).
۵ـ حساسیت متقاطع با سایر مشتقات سولفونامیدى؛
۶ـ هیپوکالمى. (گزینه د)
۲۰. مصرف همزمان کدامیک از داروهاى زیر با دیورتیکهاى تیازیدى خطر مسمومیت با هیپرکالمى دارو را تشدید نمىکند؟ (پیشکارورزى شهریور ۹۸)
الف) انالاپریل
ب) اسپیرونولاکتون
ج) فورزماید
د) آمیلوراید
تیازیدها سبب هیپوکالمى مىشوند؛ انالاپریل ACEIs است و در نتیجه سبب مىشود آلدوسترون کمتر تولید شود؛ آلدوسترون مىتواند بازجذب سدیم از کلیه را بیشتر کند و دفع پتاسیم را افزایش بدهد؛ وقتى آلدوسترون نباشد، پتاسیم بیشترى در بدن جمع مىشود، بنابراین انالاپریل هیپوکالمى را تشدید نمىکند. اسپیرونولاکتون و آمیلارید دیورتیکهاى حفظ کننده پتاسیم هستند و مانع دفع پتاسیم مىشوند پس هیپوکالمى ایجاد نمىکنند؛ اما فورسماید، از جمله دیورتیکهاى مؤثر بر قوس هنله است و مىتواند سبب هیپوکالمى شود. (گزینه ج)
۲۱. کدامیک از شرایط زیر متعاقب تجویز دیورتیکهاى لوپ مشاهده مىشود؟ (دستیارى مرداد ۹۹)
الف) افزایش قابل توجه غلظت کلسیم خون
ب) آلکالوز متابولیک ناشى از دفع پتاسیم
ج) افزایش فشار عروق پولمونر
د) افزایش حجم خون
قوس هنله مسئول بازجذب بخش وسیعى از کلرید سدیم است. دیورتیکهاى قوس هنله از این بازجذب جلوگیرى مىکنند و سبب دیورز کلرید سدیم مىشوند. اگر پرفیوزیون بافتى کافى باشد، مایع ادم بسرعت دفع شده، ممکن است حجم خون بطور قابل توجهى کاهش یابد. بطور خلاصه دیورتیکهاى قوس هنله سبب اثرات زیر مىشوند:
۱ـ کاهش توانایى رقیق کننده نفرون؛
۲ـ افزایش دفع کلسیم؛
۳ـ دفع پتاسیم و پروتونها (به سبب مقادیر زیاد سدیم که به توبولهاى جمع کننده کورتیکال مىرسد): آلکالوز هیپوکالمیک؛
۴ـ اتاکرینیک اسید داراى اثر اوریکوزویک متوسطى است (در صورتى که حجم خون حفظ شود)؛
۵ـ کاهش فشار عروق ریه. (گزینه ب)
22. کدامیک از موارد زیر اثر ناخواسته و قابل توجه داروى ذکر شده است؟ (پیشکارورزى اسفند ۱۴۰۱)
الف) تراتوژن ـ متیلدوپا
ب) اختلال عملکرد جنسى ـ منوکسیدیل
ج) هیپوکالمى ـ فورسماید
د) سندرم شبه لوپوس ـ دیلتیازم
قوس هنله مسئول بازجذب بخش وسیعى از کلرید سدیم است. دیورتیکهاى قوس هنله از این بازجذب جلوگیرى مىکنند و سبب دیورز کلرید سدیم مىشوند. اگر پرفیوزیون بافتى کافى باشد، مایع ادم بسرعت دفع شده، ممکن است حجم خون بطور قابل توجهى کاهش یابد. بطور خلاصه دیورتیکهاى قوس هنله سبب اثرات زیر مىشوند:
۱ـ کاهش توانایى رقیق کننده نفرون؛
۲ـ افزایش دفع کلسیم؛
۳ـ دفع پتاسیم و پروتونها (به سبب مقادیر زیاد سدیم که به توبولهاى جمع کننده کورتیکال مىرسد): آلکالوز هیپوکالمیک؛
۴ـ اتاکرینیک اسید داراى اثر اوریکوزویک متوسطى است (در صورتى که حجم خون حفظ شود)؛
۵ـ کاهش فشار عروق ریه. (گزینه ج)
۲۳. اثر تحریکى و انقباضى رحم در کدامیک از مشتقات ارگوت بیشتر است؟ (دستیارى اردیبهشت ۹۷)
الف) ارگوتامین
ب) بروموکریپتین
ج) ارگونوین
د) متى سرژید
آلکالوئیدهاى ارگوت مؤثر بر رحم مانند ارگونووین در نزدیک ترم، سبب انقباض قابل توجه رحم مىشوند. در مراحل اولیه باردارى و در رحم زن غیر باردار، مقادیر بیشترى از دارو براى ایجاد چنین حالتى لازم است. پس از خروج جفت، داروهاى این دسته مىتوانند سبب انقباض رحم شده، خونریزى را بند بیاورند. (گزینه ج)
۲۴. مصرف همه داروهاى برونکودیلاتور زیر مىتواند باعث لرزش و تاکىکاردى شود، بجز؟ (دستیارى اردیبهشت ۱۴۰۱)
الف) سالبوتامول
ب) ایپرآتروپیوم بروماید
ج) تئوفیلین
د) فورمترول
از جمله عوارض آگونیستهاى بتا۲ مىتوان به ترمور عضلات اسکلتى اشاره کرد. در دوزهاى بالا این داروها بر روى گیرندههاى بتا۱ نیز اثر مىکنند: حتى زمانى که آگونیستهاى بتا۲ بصورت استنشاقى تجویز مىشوند نیز برخى اثرات قلبى (تاکىکاردى) بطور شایع مشاهده مىشوند. حتى ممکن است آریتمى روى دهد. از جمله اثرات ناخواسته ناشى از مصرف بیش از حد سمپاتومیمتیکهاى کوتاه اثر مىتوان به کاهش پاسخدهى به آنها (تولرانس، تاکىفیلاکسى) اشاره کرد. برخلاف آگونیستهاى بتا۲، ایپرآتروپیوم سبب ترمور یا آریتمى نمىشود. (گزینه ب)
۲۵. کدامیک از گزینههاى زیر مکانیسم عمل داروى زفیرلوکاسیت در درمان آسم مىباشد؟ (پیشکارورزى اسفند ۱۴۰۲)
الف) مهار فسفودىاستراز و cAMP
ب) مهار سیکلواکسیژناز و بلاک لوکوترینها
ج) مهار فسفودىاستراز و Mast Cells
د) مهار لیپواکسیژناز و لوکوترینها
زفیرلوکاست و مونتهلوکاست گیرنده LTD4 و (LTE4) را بلوک مىکنند. این داروها بصورت خوراکى مصرف مىشوند و مانع برونکواسپاسم ناشى از ورزش، آنتىژن و آسپیرین مىشوند. از این داروها براى درمان اپىزود حاد آسم استفاده نمىشود. گزارشاتى مبنى بر همراهى این داروها با سندرم چارج اشتراس وجود دارد. (گزینه د)
۲۶. کدام داروى آنتى هیستامین زیر، اثر کمترى بر سیستم اتونومیک دارد؟ (دستیارى اردیبهشت ۹۵)
الف) کلرفنیرامین
ب) فکسوفنادین
ج) دیفنهیدرامین
د) پرومتازین
آنتاگونیستهاى H1 را به دو دسته تقسیم مىکنند:
۱ـ نسل اول: داروهاى نسل اول خود به دو دسته تقسیم مىشوند:
ـ داروهاى قدیمىتر: از این دسته مىتوان به دیفنهیدارمین اشاره کرد. داروهاى این دسته بشدت خوابآور هستند و مىتوانند گیرندههاى اتونومى را مهار کنند.
ـ داروهاى جدیدتر: از این دسته داروها مىتوان کلرفنیرامین و سیکلیزین را نام برد. این داروها کمتر خوابآور هستند و اثر مهار کنندگى کمترى بر روى گیرندههاى اتونوم اعمال مىکنند.
۲ـ نسل دوم: از H1 بلوکرهاى نسل دوم مىتوان به فکسوفنادین، لوراتادین و سِتیریزین اشاره کرد. داروهاى این دسته نسبت به داروهاى نسل اول کمتر در چربى حل مىشوند و بیشتر آنها کمتر داراى اثرات خوابآور و نیز اثر مهار کننده گیرندههاى اتونوم هستند. (گزینه ب)
۲۷. تجویز فلومازنیل در درمان مسمومیت با کدامیک از داروهاى زیر مؤثر واقع مىشود؟ (دستیارى اسفند ۹۷)
الف) کلونازپام
ب) فنوباربیتال
ج) راملتئون
د) تیوپنتال
همانطور که در تستهاى قبل گفته شد، فلومازنیل آنتاگونیست گیرندههاى بنزودیازپینى است که اثرات این دارو را بر CNSبرطرف مىسازد. طور خلاصه فلومازنیل مىتواند اثر دپرسان بنزودیازپینها (کلونازپام)، زولپیدم، زالپلون و Eszopiclone بر روى CNS را برطرف سازد، اما تأثیرى در درمان Overdosage سایر داروهاى سداتیو هیپنوتیک (مانند باربیتوراتها) ندارد. (گزینه الف)
۲۸. بیمار دانشجوى ۲۲ سالهاى است که به علت مشکلات خانوادگى، دچار بىخوابى شده و نیاز به داروى خوابآور دارد. کدام دارو بر روى سابتایپ خاصى از گیرنده GABA-A اثر مىکند و احتمال بروز خوابآلودگى روز بعد با مصرف آن کمتر خواهد بود؟ (پیشکارورزى شهریور ۱۴۰۱)
الف) آلپرازولام
ب) اکسازپام
ج) زولپیدم
د) کلردیازپوکساید
GABA ترانسمیترى است که عمدتا با مهار CNS سر و کار دارد و گیرنده GABA-A واسطه این اثر است. گیرندههاى بنزودیازپینها بر روى مولکول گیرنده GABA-A قرار دارند؛ بنزودیازپینها فرکانس باز شدن کانال کلرید وابسته به GABA را افزایش مىدهند. زولپیدم، زالپلون و اسزوپیکلون بنزودیازپین نیستند، اما از طریق واکنش با انواع خاصى از گیرندههاى بنزودیازپینى (سابتایپ BZ1 یا w1) بر روى CNS اثر مىگذارند. زولپیدم و خوابآورهاى جدید، در روز بعد از مصرف کمتر سبب اختلال سایکوموتور مىشوند و آمنزى کمترى ایجاد مىکنند. (گزینه ج)
۲۹. دانشجوى ۲۲ سالهاى دچار کمخوابى شده است و قرص خوابآور مصرف مىکند. خطر بروز خوابآلودگى و خمارى روز بعد، متعاقب مصرف کدامیک از داروهاى زیر کمتر است؟ (پیشکارورزى شهریور ۱۴۰۲)
الف) لوارزپام
ب) کلردیازپوکساید
ج) کلونازپام
د) زولپیدم
زولپیدم، زالپلون و Eszopiclone کمتر از بیشتر بنزودیازپینها سبب اختلالات شناختى در طول روز مىشوند و اثر کمترى بر روى الگوى خواب مىگذارند. (گزینه د)
۳۰. مکانیسم عمل داروى Ramelteon کدام مورد زیر است؟ (پیشکارورزى شهریور ۱۴۰۲)
الف) تحریک گیرندههاى ملاتونین
ب) تحریک گیرندههاى گابا
ج) مهار گیرندههاى سروتونین
د) تحریک گیرندههاى اپیوئیدى
راملتئون و تاسیملتئون گیرندههاى ملاتونین را در هستههاى سوپراکیاسماتیک CNS فعال مىکنند. این داروها سبب کاهش تأخیر در به خواب رفتن مىشوند بدون آن که سبب بىخوابى واکنشى یا علایم محرومیت شوند. این داروها اعتیاد ایجاد نمىکنند. (گزینه الف)
۳۱. کدام یک از داروهاى ضد تشنج زیر براى تسکین دردهاى نوروپاتیک ناشى از عفونتهاى هرپسى کاربرد دارد؟ (دستیارى اردیبهشت ۹۷)
الف) Carbamazepine
ب) Gabapentin
ج) Phenytoin
د) Phenobarbital
گاباپنتین مىتواند در نورالژى پستهرپتیک مؤثر واقع شود و مىتواند در درمان میگرن نیز بکار رود. (گزینه ب)
۳۲. کدامیک از داروهاى ضد صرع فعالیت آنزیمهاى متابولیزه کننده کبدى را مهار میکند؟ (پیشکارورزى شهریور ۹۷)
الف) فنىتوئین
ب) فنوباربیتال
ج) کاربامازپین
د) سدیم والپروات
والپروئیک اسید علاوه بر آن که با فنىتوئین براى اتصال به پروتئینهاى پلاسمایى رقابت دارد، متابولیسم فنىتوئین، کاربامازپین، اتوسوکسیماید، فنوباربیتال و لاموتریژین را نیز مهار مىکند. (گزینه د)
۳۳. عارضه “نکرولیز توکسیک اپیدرمال” با کدامیک از داروهاى ضد تشنج زیر محتمل است؟ (دستیارى مرداد ۹۹)
الف) ویگاباترین
ب) توپیرامات
ج) گاباپنتین
د) کاربامازپین
کاربامازپین مىتواند استیونس جانسون و نکروز توکسیک اپیدرم ایجاد کند. (گزینه د)
۳۴. سمیت کبدى شدید کشنده از عوارض جانبى کدامیک از داروهاى ضدصرع زیر است؟ (پیشکارورزى شهریور ۹۹)
الف) لاموتریژین
ب) فنوباربیتال
ج) فنىتوئین
د) والپروئیک اسید
والپروئیک اسید مىتواند سبب هپاتوتوکسیسیته کشندهاى شود. خطر این اختلال در کودکانى که کمتر از ۲ سال سن دارند و نیز در بیمارانى که چند داروى ضد تشنج دریافت مىکنند، در بیشترین حد است. (گزینه د)
۳۵. کدام دارو تصور مىشود که از طریق افزایش ساخت، آزادسازى یا مهار بازجذب دوپامین، در درمان بیمارى پارکینسون مؤثر است؟ (دستیارى اردیبهشت ۱۴۰۱)
الف) تولکاپون
ب) آمانتادین
ج) پرامىپکسول
د) لوودوپا
آمانتادین با افزایش سنتز یا رهاسازى دوپامین و یا جلوگیرى از برداشت مجدد آن بر انتقال دوپامین مىافزاید. آمانتادین مىتواند برادىکینزى، ریژیدیته و ترمور را کاهش دهد، اما معمولاً براى چند هفته مؤثر است. از جمله عوارض آمانتادین مىتوان به اختلالات رفتارى، واکنشهاى پوستى (Livedo Reticularis)، اختلالات گوارشى، احتباس ادرارى، هیپوتانسیون وضعیتى و ادم محیطى اشاره کرد. (گزینه ب)
۳۶. کدام داروى زیر مىتواند در یک فرد مبتلا به دیابت علائم وى را بدتر کند؟ (پیشکارورزى شهریور ۹۹)
الف) هالوپریدول
ب) تیوریدازین
ج) الانزاپین
د) فلوفنازین
برخى از داروهاى آنتىسایکوتیک آتىپیک از جمله کلوزاپین و الانزاپین مىتوانند افزایش وزن قابل توجه و هیپرگلیسمى ایجاد کنند. آرىپیپرازول و زیپراسیدون هیپرگلیسمى، افزایش وزن و هیپرپرولاکتینمى ایجاد نمىکنند. (گزینه ج)
۳۷. بیمار دخترى ۲۸ ساله و دانشجو است که در خوابگاه دانشجویى و در یک اطاق ۵ نفره زندگى مىکند. وى اخیرا دچار وسواس شدید شده و از تنهایى نیز وحشت دارد. پس از گرفتن شرح حال کامل مشخص مىشود که نامبرده از سندرم پیش از قاعدگى (PMS) نیز رنج مىبرد. مصرف کدامیک از داروهاى زیر براى درمان نامبرده ارجح است؟ (دستیارى اسفند ۹۷)
الف) بوپروپیون
ب) کلومیپرامین
ج) سرترالین
د) آمىتریپتیلین
از کلومیپرامین و مهار کنندههاى اختصاصى برداشت مجدد سروتونین در درمان اختلالات وسواسى جبرى استفاده مىشود. از SSRIs در درمان حملات اضطراب منتشر، پانیک حاد، فوبى اجتماعى، بولیمى و PMS نیز استفاده مىشود. گزینه مورد نظر سرترالین (SSRI) است که هم در بیمارى وسواسى جبرى و هم در PMS مؤثر واقع مىشود. (گزینه ج)
۳۸. مصرف داروهاى مهارکننده جذب مجدد سروتونین (SSRI) موجب بروز کدامیک از عوارض زیر مىشود؟ (دستیارى مرداد ۹۹)
الف) احتباس ادرار
ب) رسوب دارو در قرنیه
ج) اختلال عملکرد جنسى
د) افزایش وزن
SSRIها (فلوکستین و پاروکستین) مىتوانند سبب تهوع، سردرد، اضطراب، آژیتاسیون، بىخوابى و اختلال عملکرد جنسى شوند. از جمله اثرات اکستراپیرامیدال این داروها (در ابتداى درمان) مىتوان به آکاتیزى، دیسکینزى و دیستونى اشاره کرد. (گزینه ج)
۳۹. در مسمومیت با داروهاى ضد افسردگى سه حلقهاى، کدامیک از عوارض زیر مىتواند منجر به مرگ بیمار شود؟ (دستیارى اردیبهشت ۱۴۰۲)
الف) آریتمى شدید
ب) کاهش ناگهانى فشار خون
ج) استفراغ شدید همراه با اختلالات الکترولیتها
د) اسیدوز متابولیک
Overdosage با داروهاى سه حلقهاى بشدت خطرناک است و مىتواند منجر به عوارض زیر شود:
۱ـ آژیتاسیون، دلیریوم، تحریک پذیرى نوروموسکولر، تشنج و کوما؛
۲ـ دپرسیون تنفسى و کلاپس گردش خون؛
۳ـ هیپرپیرکسى؛
۴ـ اختلالات هدایت قلبى و آریتمىهاى شدید. (گزینه الف)
۴۰. مصرف همزمان کدامیک از داروهاى اپیوئید زیر با مهار کنندههاى برداشت سروتونین (SSRI)، خطر بروز سندرم سروتونین را به همراه دارد؟ (پیشکارورزى شهریور ۱۴۰۲)
الف) مپریدین
ب) مرفین
ج) اکسىکدون
د) متادون
هنگامى که داروهاى SSRI به همراه سایر داروهایى که عملکرد سروتونینرژیک را افزایش مىدهند، بکار برده مىشوند، ممکن است نوعى تداخل دارویى خطرناک روى دهد. براى اولین بار «سندرم سروتونین» به عنوان واکنشى میان فلوکستین و داروى MAOI گزارش شد. سندرم مذکور شامل ریژیدیته شدید عضلانى، میوکلونوس، هیپرترمى، بىثباتى قلبى عروقى و اثرات تحریکى قابل توجه CNS(از جمله تشنج) مىباشد. از جمله داروهاى مسبب این سندرم مىتوان به داروهاى MAOI، دکسترومتورفان، سه حلقهاىها و مپریدین اشاره کرد. براى درمان از داروهاى ضد تشنج، شُل کنندههاى عضلانى و مهار کنندههاى گیرنده 5HT (سیپروهپتادین) استفاده مىشود. (گزینه الف)
۴۱. تجویز وریدى مرفین در کدامیک از موارد زیر سودمند مىباشد؟ (پیشکارورزى اسفند ۱۴۰۰)
الف) در ادم حاد ریه
ب) در احتباس ادرارى (بویژه پس از جراحى)
ج) در بیمار مبتلا به تروماى سر
د) در جراحى مجارى صفراوى
از مرفین داخل وریدى براى درمان ادم حاد ریوى استفاده مىشود، این دارو داراى اثرات همودینامیک است و از سوى دیگر بیمار را آرام مىکند. (گزینه الف)
۴۲. در خصوص متادون، کدام مورد صحیح نمىباشد؟ (پیشکارورزى اسفند ۱۴۰۱)
الف) مهار ایجاد اثرات سرخوشىآور هروئین
ب) نالوکسان با اثرات آگونیستى آن مقابله مىکند.
ج) یک آگونیست ـ آنتاگونیست گیرنده اپیوئیدى است.
د) علایم سندرم ترک را کاهش مىدهد.
متادون اپیوئیدى با اثر طولانى است که از آن براى درمان محرومیت از اپیوئید و در برنامههاى نگهدارنده براى معتادان استفاده مىشود. در شرایط محرومیت، متادون اجازه مىدهد که اثر اپوئید آهستهتر Taper و در نتیجه شدت علایم ناشى از ترک را کاهش مىدهد. در برنامههاى نگهدارنده، متادون مىتواند اثرات یوفوریایى اپیوئیدهاى کوتاهاثرتر نظیر هروئین و مرفین را مهار کند. (گزینه ج)
۴۳. در یک خانم ۶۵ ساله، تجویز مرفین به منظور کاهش درد ناشى از سرطان منجر به یبوست شدید شده است. کدامیک از داروهاى زیر جهت کاهش عارضه یبوست ناشى از اپیوئیدها مناسب است؟ (دستیارى اردیبهشت ۱۴۰۲)
الف) Naloxane
ب) Nalmefene
ج) Methylnaltroxone
د) Tramadol
متیل نالترکسون و آلوىموپان آنتاگونیستهاى گیرنده اپیوئیدى هستند که اثر مسهل دارند. (گزینه ج)
۴۴. در درمان سندرم محرومیت از الکل یک بیمار مبتلا به اختلال کبدى، تجویز کدامیک از داروهاى آرام بخش زیر مناسب است؟ (دستیارى تیر ۱۴۰۰)
الف) لورازپام
ب) دیازپام
ج) کلردیازپوکساید
د) سکوباربیتال
در فردى که بطور جسمانى وابسته به اتانول است، قطع مصرف اتانول مىتواند نوعى سندرم محرومیت ایجاد کند که با بىخوابى، ترمور، اضطراب و در موارد شدید تشنجهاى تهدید کننده حیات و دلیریوم ترمنذ مشخص مىشود. از جمله اثرات محیطى این سندرم مىتوان به تهوع، استفراغ، اسهال و آریتمى اشاره کرد. درمان سندرم محرومیت شامل تصحیح عدم تعادل الکترولیت و تجویز تیامین و داروى سداتیو هیپنوتیک است. معمولاً براى این منظور استفاده از بنزودیازپین طولانى اثر نظیر دیازپام یا کلردیازپوکساید ارجح است، مگر آن که بیمار دچار اختلال عملکرد کبد باشد، که در این حالت از بنزودیازپینى با اثر کوتاه که متابولیسم آن کمتر پیچیده است (مانند لورازپام) استفاده مىشود. (گزینه الف)
۴۵. براى سنجش عملکرد کدامیک از داروهاى ضد انعقاد زیر، از آزمون aPTT استفاده مىگردد؟ (دستیارى تیر ۱۴۰۰)
الف) فونداپارینوکس
ب) هپارین
ج) ریواروکسابان
د) وارفارین
هپارین Unfractionated به آنتىترومبین III مىپیوندد و آن را فعال مىکند. کمپلکس هپارین ـ آنتىترومبین III با ترومبین (و فاکتورهاى دیگر، بویژه فاکتور Xa) ترکیب شده، آن را غیر فعال مىکند. با حضور هپارین، آنتىترومبین III فاکتورهاى انعقادى را ۱۰۰۰ برابر سریعتر از حالت عادى مهار مىکند. فعالیت هپارین با PTT(aPTT) سنجیده مىشود. هپارین LMW و فونداپارینوکس نیز همانند هپارین رگولار به آنتىترومبین III متصل مىشوند و کمپلکس ایجاد شده همانند هپارین رگولار فاکتور X را مهار مىکند، اما بر روى ترومبین اثر ندارند. aPTT براى ارزیابى عملکرد ضد انعقادى هپارین LMW و فونداپارینوکس قابل اعتماد نیست و این امر بویژه در نارسایى کلیوى (که کلیرنس هپارین LMWکاهش مىیابد)، مىتواند مشکلساز باشد. (گزینه ب)
۴۶. کدامیک در مقایسه هپارین UFH و انوکساپازین صحیح است؟ (پیشکارورزى شهریور ۱۴۰۰)
الف) طول مدت اثر الوکساپارین کمتر است.
ب) انوکساپارین اثر مهارى بیشترى روى ترومبین دارد.
ج) مصرف هر دو در حاملگى مجاز است.
د) عوارض جانبى اتوکساپارین بیشتر است.
هپارین از جفت عبور نمىکند و داروى ضد انعقادى انتخابى در دوران حاملگى است. هپارین رگولار در بسیارى از بیماران سبب ترومبوسیتوپنى متوسط و موقت مىشود، اما در درصد کمى از بیماران ترومبوسیتوپنى و ترومبوز ایجاد مىکند. در این بیماران نوعى آنتىبادى تولید مىشود که به ترکیب هپارین و فاکتور ۴ پلاکتى متصل مىشود. احتمال ایجاد این عارضه توسط هپارین LMW و فونداپارینوکس کمتر است. (گزینه ج)
۴۷. براى کنترل وضعیت پاسخ به داروى ضد انعقادى خوراکى Apixaban کدام تست آزمایشگاهى را توصیه مىکنید؟ (پیشکارورزى اسفند ۱۴۰۱)
الف) INR
ب) تست فاکتور ۱۰
ج) تست ترومبوپلاستین نسبى فعال شده (aPTT)
د) تست PT
ریواروکسابان و آپیکسابان مهار کنندههاى خوراکى فاکتور Xaهستند که سریع اثر مىکنند و نیمهعمر آنها کمتر از وارفارین است. این داروها نیاز به مونیتورینگ روتین ندارند (اما براى بررسى تاثیر آنها از تست فاکتور ۱۰ استفاده مىشود). از ریواروکسابان براى پیشگیرى از ترومبوآمبولى وریدى بعد از جراحى هیپ و زانو و پیشگیرى از سکته مغزى در AF(بدون بیمارى دریچهاى قلب) استفاده مىشود. (گزینه ب)
۴۸. درد عضلانى در بیمارى که داروى آتورواستاتین دریافت مىکند، در صورت مصرف کدام مورد محتمل است؟ (پیشکارورزى اسفند ۹۹)
الف) افدرا
ب) سیر
ج) گریپ فروت
د) اکیناسه
مهار کنندههاى HMG-CoAردوکتاز (مانند آتورواستاتین) توسط سیتوکروم P450 متابولیزه مىشوند، بنابراین داروها یا غذاهایى (گریپ فروت) که فعالیت این آنزیم را مهار مىکنند، مىتوانند خطر هپاتوتوکسیسیته و میوپاتى ناشى از این داروها را افزایش دهند. (گزینه ج)
۴۹. کدامیک از داروهاى پایین آورنده چربى خون در حاملگى تراتوژن است و ممنوع مىباشد؟ (پیشکارورزى شهریور ۱۴۰۰)
الف) کلسترامین
ب) ازتیمب
ج) نیاسین
د) آتورواستاتین
از جمله عوارض مهار کنندههاى HMG-CoA ردوکتاز مىتوان به موارد زیر اشاره کرد:
۱ـ افزایش خفیف ترانسآمینازهاى سرم: اغلب بدون آسیب کبدى؛
۲ـ افزایش کراتین کیناز: در ۱۰% بیماران؛
۳ـ از این داروها نباید در دوران باردارى استفاده شود. (گزینه د)
۵۰. کدامیک از داروهاى ذیل که در درمان نقرس کاربرد دارد، از طریق اثر بر روى میکروتوبولهاى سلولهاى التهابى عمل مىکند؟ (دستیارى فروردین ۹۱)
الف) ایندومتاسین
ب) آلوپورینول
ج) کلشىسین
د) پروبنسید
کلشیسین بطور اختصاصى سبب مهار اتصال میکروتوبولها شده، فاگوسیتوز و مهاجرت لوکوسیتى را کاهش مىدهد. این دارو مىتواند از تولید لوکوترین B4بکاهد و نیز تولید رادیکالهاى آزاد را کاهش دهد. (گزینه ج)
۵۱. ریسک ترومبوز شریانى با مصرف کدامیک از داروهاى ضد التهاب زیر افزایش پیدا مىکند؟ (دستیارى اردیبهشت ۹۵)
الف) ناپروکسن
ب) سلکوکسیب
ج) ایندومتاسین
د) پیروکسیکام
بر اساس مطالعات انجام شده، مهار کنندههاى فوق اختصاصى COX-2(مانند Rofecoxibe و Valdecoxibe) سبب افزایش خطر انفارکتوس میوکارد و سکته مغزى مىشوند، چرا که این داروها بر روى تولید PGIاثر مهارى بیشترى دارند تا بر روى تولید TXA2. همانطور که مىدانیم PGIمتسع کننده عروق و مهار کننده تجمع پلاکت است، در حالى که TXA2 اثرى مخالف دارد. (گزینه ب)
۵۲. کدام فرآورده انسولین را مىتوان به صورت داخل وریدى در بیمار مبتلا به کتواسیدوز دیابتیک تجویز نمود؟ (دستیارى اردیبهشت ۱۴۰۱)
الف) گلارژین
ب) دتمیر
ج) NPH
د) رگولار
در کتواسیدوز دیابتى باید انسولین بصورت داخل وریدى تجویز شود و سریع اثر کند. به همین دلیل از انسولین رگولر استفاده مىشود. بخاطر داشته باشید که از انسولین NPH بصورت داخل وریدى استفاده نمىشود. (گزینه د)
۵۳. کدام نوع انسولین، براى کنترل هیپرگلیسمى بعد از غذا (Postprandial) بصورت تزریقى زیر جلدى یک ساعت قبل از غذا، تجویز مىشود؟ (پیشکارورزى شهریور ۱۴۰۱)
الف) Regular
ب) Lispro
ج) Aspart
د) Detemir
انسولینها را به انواع زیر تقسیم مىکنند:
۱ـ انسولین با اثر سریع: از جمله انسولینهایى که اثر سریع دارند، مىتوان به انواع Lispro، آسپارت و Glulisine اشاره کرد. با این انسولینها مىتوان سطح گلوکز بعد از صرف غذا را کنترل کرد. این انسولینها درست قبل از صرف غذا تزریق مىشوند؛ همچنین انسولینهایى که اثر سریع دارند، انسولینهاى انتخابى براى دستگاههاى انفوزیون مداوم انسولین به شمار مىروند. از این انسولینها مىتوان براى درمان اورژانس کتواسیدوز دیابتى بدون عارضه استفاده کرد.
۲ـ انسولین با اثر کوتاه: انسولین رگولر نوعى فرآورده با شروع اثر سریع است که در موارد اورژانس بصورت داخل وریدى و در رژیمهاى نگهدارنده بصورت زیرجلدى (به تنهایى یا در ترکیب با سایر فرآوردهها) از آن استفاده مىشود. قبل از تولید انسولینهاى سریعالاثر از این نوع انسولین براى کنترل غلظت گلوکز بعد از غذا استفاده مىشد، این نوع انسولین باید ۱ ساعت (یا بیشتر) قبل از صرف غذا تزریق شود.
۳ـ انسولین با اثر متوسط: انسولین NPHترکیب انسولین رگولر و پروتامین است که اثر آن با تأخیر ظاهر مىشود. اغلب از این نوع انسولین به همراه انسولین رگولر یا انسولینهاى سریع الاثر استفاده مىشود.
۴ـ انسولین با اثر طولانى: انسولینهاى Glargineو Detemirانواع تغییر یافته انسولین انسانى هستند که بدون ایجاد حداکثر اثر، سطح پایه انسولین را تا بیش از ۲۰ ساعت حفظ مىکنند. بدین ترتیب سطح پایه گلوکز بدون ایجاد هیپوگلیسمى کنترل مىشود. (گزینه الف)
۵۴. کدام عبارت در مورد گلوکاگون درست مىباشد؟ (پیشکارورزى اسفند ۱۴۰۱)
الف) در هیپرگلیسمى شدید در بیماران دیابتى استفاده مىشود.
ب) به صورت خوراکى تجویز مىشود.
ج) در مسمومیت شدید با داروهاى بتابلوکر استفاده مىشود.
د) عضلات صاف را به خصوص در روده منقبض مىکند.
گلوکاگون هورمونى پروتئینى است که توسط سلولهاى A بخش اندوکرین پانکراس ترشح مىشود. از این هورمون براى درمان هیپوگلیسمى شدید در بیماران دیابتى استفاده مىگردد. دارو بصورت داخل عضلانى یا داخل وریدى تزریق مىشود. در درمان اوردوز بتابلوکرها گلوکاگون مؤثرترین درمان براى تحریک قلب به شمار مىرود. (گزینه ج)
۵۵. کدامیک از عبارات زیر در مورد داروهاى ضد دیابت خوراکى صحیح است؟ (پیشکارورزى شهریور ۱۴۰۲)
الف) رپاگلینید از طریق فعالسازى PPAR-Gamma عمل مىکند.
ب) سیتاگلیپتین به عنوان عارضه جانبى ممکن است عفونت تنفسى فوقانى ایجاد کند.
ج) مصرف طولانى مدت متفرمین، خطر شکستگى استخوان را افزایش مىدهد.
د) آکاربوز از طریق مهار پپتیدیل پپتیداز ۴ میزان قند خون را کاهش مىدهد.
Sitagliptin مهار کننده آنزیم تجزیه کننده GLP-1است و در دیابت ملیتوس نوع ۲ به تنهایى یا به همراه متفرمین یا تیازولیدیندیونها بکار مىرود. از جمله عوارض جانبى آن مىتوان به سردرد، نازوفارنژیت و عفونت بخش فوقانى دستگاه تنفسى اشاره کرد. (گزینه ب)
۵۶. کدامیک از بتالاکتامهاى زیر علیه عفونتهاى ناشى از پسودوموناس مؤثر است؟ (دستیارى اردیبهشت ۹۶)
الف) نفسیلین
ب) پنىسیلین V
ج) پیپراسیلین
د) آمپىسیلین
پیپراسیلین و تیکارسیلین بر علیه بسیارى از باسیلهاى گرم منفى از جمله گونههاى پسودوموناس، انتروباکتر و برخى از گونههاى کلبسیلا مؤثر هستند. بیشتر داروهاى این دسته در صورت تجویز با آمینوگلیکوزیدها اثر سینرژیست نشان مىدهند. پیپراسیلین و تیکارسیلین نسبت به پنىسیلینازها حساس هستند و اغلب براى تشدید فعالیت به همراه مهار کنندههاى پنىسیلیناز بکار مىروند. (گزینه ج)
۵۷. کدامیک از داروهاى زیر روى میکربهاى گرم منفى اثربخشى بیشترى دارد؟ (دستیارى اسفند ۹۷)
الف) سفتازیدیم
ب) سفالکسین
ج) سفازولین
د) پنىسیلین جى
سفالوسپورینهاى نسل سوم (سفوپرازون، سفوتاکسیم، سفتریاکسون) داراى دو خصوصیت هستند:
۱ـ برعلیه میکروارگانیسمهاى گرم منفى مقاوم به سایر داروهاى بتالاکتام (پروویدنسیا، سراتیا و انواع بتالاکتاماز مثبت هموفیلوس آنفلوآنزا و نایسریاها) فعالیت نشان مىدهند.
ـ سفتازیدیم و سفوپرازون بر علیه گونههاى پسودوموناس مؤثر هستند؛
ـ سفتیزوکسیم روى باکتروئید فراژیلیس اثر مىکند.
۲ـ توانایى نفوذ از BBB (بجز سفوپرازون و سفیکسیم).
معمولاً از سفالوسپورینهاى نسل سوم براى درمان عفونتهاى شدید استفاده مىشود. البته سفتریاکسون تزریقى و سفیکسیم خوراکى که داروهاى انتخابى در درمان گونورهآ به شمار مىروند،، از این امر مستثنى هستند. همچنین در اتیت حاد میانى، تزریق منفرد سفتریاکسون به اندازه دوره ۱۰ روزه درمان با آموکسىسیلین مؤثر است. در حال حاضر سفتریاکسون و سفوتاکسیم فعالترین سفالوسپورینها براى درمان عفونت با پنوموکک مقاوم به پنىسیلین هستند (البته مقاومت در برابر آنها نیز گزارش شده است). (گزینه الف)
۵۸. تمام آنتىبیوتیکهاى زیر در نارسایى کلیوی نیاز به اصلاح دوز دارند، بجز؟ (پیشکارورزى شهریور ۱۴۰۲)
الف) سفتىزوکسیم
ب) سفازولین
ج) سفوروکسیم
د) سفتریاکسون
به سه نکته مهم زیر توجه کنید:
۱ـ بیشتر سفالوسپورینها بصورت تزریقى مورد استفاده قرار مىگیرند، هر چند سفالوسپورینهاى خوراکى متعددى نیز موجود هستند.
۲ـ سفالوسپورینها عمدتا از راه کلیه و از طریق ترشح توبولى دفع مىشوند. سفوپرازون و سفتریاکسون عمدتا از راه صفرا دفع مىشوند.
۳ـ بیشتر سفالوسپورینهاى نسل اول و دوم، حتى وقتى مننژ ملتهب باشد، وارد CSFنمىشوند. (گزینه د)
۵۹. کدامیک از موارد زیر از مزایاى مروپنم نسبت به ایمىپنم محسوب مىشود؟ (دستیارى مرداد ۹۹)
الف) اثربخشى در عفونت سودومونایى
ب) ریسک کمتر بروز تشنج
ج) عوارض گوارشى کمتر
د) سمیت کبدى کمتر
ایمىپنم، اِرتاپنم و مروپنم از دسته کاربىپنمها به شمار مىروند که هرچند از نظر شیمیایى با پنىسیلین تفاوت دارند، اما حاوى حلقه بتالاکتام مىباشند. این داروها فعالیت گستردهاى بر علیه کوکسىهاى گرم مثبت (شامل برخى از انواع پنوموککهاى مقاوم به پنىسیلین)، باسیلهاى گرم منفى و بىهوازىها نشان مىدهند. کاربىپنمها بصورت تزریقى تجویز مىشوند و بویژه در مواردى که عفونت توسط باکترىهاى مقاوم به سایر آنتىبیوتیکها ایجاد شده باشد، مؤثر واقع مىشوند. در حال حاضر داروهاى انتخابى براى درمان عفونتهاى ناشى از انتروباکتر به شمار مىروند. براى درمان عفونت پسودوموناسى از کاربىپنمها به همراه یک آمینوگلیکوزید استفاده مىشود. کاربىپنمهاى امروزه داروى همراه انتخابى براى عفونتهایى هستند که توسط انتروباکتر، سیتروباکتر و سراتیا ایجاد شدهاند. توجه داشته باشید که ارتاپنم نیمهعمر طولانى دارد و کمتر بر علیه انتروکک و پسودوموناس مؤثر است. مروپنم شبیه به ایمىپنم است، با این تفاوت که توسط دىهیدرو پپتیداز کلیوى متابولیزه نمىشود و کمتر احتمال دارد تشنج ایجاد کند. (گزینه ب)
۶۰. دفع کلیوى کدام یک از آنتىبیوتیکهاى زیر از کلیه دیرتر از بقیه صورت مىگیرد؟ (پیشکارورزى شهریور ۹۱)
الف) کلاریترومایسین
ب) سفتریاکسون
ج) اریترومایسین
د) آزیترومایسین
ماکرولیدها جذب خوراکى خوبى دارند. جذب آزیترومایسین توسط غذا مهار مىشود. دفع ماکرولیدهاى بشرح زیر صورت مىگیرد:
ـ اریترومایسین: دفع صفراوى؛
ـ کلاریترومایسین: متابولیسم کبدى و دفع ادرارى دارو بدون تغییر؛
ـ آزیترومایسین: دفع ادرارى دارو بدون تغییر.
ماکرولیدها در بیشتر بافتهاى بدن انتشار مىیابند. مقدار آزیترومایسین در بافتها و فاگوسیتها بسیار بیشتر از مقدار آن در پلاسما است. آزیترومایسین بیشترین نیمه عمر را دارد (۲ تا ۴ روز). (گزینه د)
۶۱. بیمار ۳۵ سالهاى با تشخیص اندوکاردیت انتروککى بسترى شده است. این بیمار سابقه حساسیت به پنىسیلین در ۶ ماه گذشته دارد. مناسبترین درمان آنتىبیوتیکى در این بیمار کدام است؟ (دستیارى اردیبهشت ۱۴۰۱)
الف) آموکسىسیلین + کلاوولانیک اسید
ب) تیکارسیلین + آمیکاسین
ج) وانکومایسین + جنتامایسین
ئ) آزترئونام + سفپیم
در بیمارى که سابقه واکنش شدید به پنىسیلین دارد، تجویز سفالوسپورین یا کاربىپنم (مانند مروپنم) غیر منطقى است و آزترئونام هم فعالیت قابل توجهى بر علیه کوکسىهاى گرم مثبت ندارد. بنابراین انتخاب مناسب در مورد این تست وانکومایسین است که اغلب به همراه یک آمینوگلیکوزید (مانند جنتامایسین) تجویز مىشود تا فعالى سینرژیستیک بر علیه انتروکک داشته باشد. (گزینه ج)
۶۲. کدام عبارت در مورد اثر ضد باکتریایى جنتامایسین صحیح است؟ (پیشکارورزى اسفند ۱۴۰۱)
الف) حتى پس از کاهش سطح پلاسما به زیر سطوح قابل اندازهگیرى در خون، اثر ضد باکترى دارو ادامه دارد.
ب) یک داروى باکتریواستاتیک است.
ج) اثر ضد باکتریایى دارو وابسته به زمان است.
د) فعالیت ضد باکتریایى دارو در مصرف همزمان با پنىسیلین کاهش مىیابد.
آمینوگلیکوزیدها مىتوانند نوعى تأثیر «پس آنتىبیوتیکى» از خود نشان دهند، بطورى که پس از آن که سطح پلاسمایى آنها به حد غیر قابل اندازهگیرى رسید، باز هم توانایى از بین بردن میکروارگانیسمها را خواهند داشت. در نتیجه، هنگامى که آمینوگلیکوزیدها بصورت یک دوز منفرد و بالا تجویز شوند، تأثیر بیشترى نسبت به مواردى که بصورت دوزهاى کمتر و متعددتر تجویز شوند، خواهند داشت. برعکس، سمیت دارو به سطح پلاسمایى بحرانى دارو و مدت زمانى که دارو در سطح پلاسمایى بحرانى است، بستگى دارد. (گزینه الف)
۶۳. مهمترین مزیت فلوروکینولونهاى نسل سوم نظیر لووفلوکساسین بر فلوروکینولونهاى نسل دوم نظیر سیپروفلوکساسین چیست؟ (دستیارى اردیبهشت ۹۷)
الف) اثر بهتر بر باکترىهاى گرم منفى
ب) اثر بهتر بر کوکسىهاى گرم مثبت
ج) عوارض جانبى کمتر بر عملکرد قلب
د) گذر از سد خونى – مغزى
فلوئوروکینولونها را به انواع زیر تقسیم مىکنند:
۱ـ نسل ۱: نورفلوکساسین: مؤثر بر علیه پاتوژنهاى شایع ادرارى؛
۲ـ نسل ۲: سیپروفلوکساسین، افلاکساسین: مؤثر بر روى گرممنفىها، گنوکک، بسیارى از کوکسىهاى گرم مثبت، مایکوباکترىها، عوامل ایجاد کننده پنومونى آتىپیک (مایکوپلاسما پنومونیه و کلامیدوفیلا پنومونیه)؛
۳ـ نسل ۳: لووفلوکساسین، موگسىفلوکساسین، ژمىفلوکساسین: اثر کمتر روى گرم منفىها، اثر بیشتر روى کوکسىهاى گرم مثبت (پنوموکک)؛ فلوئوروکینولونهاى تنفسى هم نام دارند؛ داروهاى جدیدتر (موگسىفلوکساسین و ژمىفلوکساسین) وسیعالطیفترین فلوئوروکینولونها هستند و فعالیت بیشترى بر علیه بىهوازىها دارند. (گزینه ب)
۶۴. طولانى شدن فاصله QTc عارضه کدام دسته از آنتىبیوتیکها مىباشد؟ (پیشکارورزى شهریور ۹۷)
الف) ماکرولیدها
ب) سفالوسپورینها
ج) فلوروکینولونها
د) سولفونامیدها
فلوئوروکینولونهاى جدیدتر (ژمىفلوکساسین، لووفلوکساسین، موگسىفلوکساسین) مىتوانند فاصله QTرا در ECGطولانى کنند. (گزینه ج)
۶۵. کدامیک از داروهاى زیر اثر ضد قارچ دارد و از عوارض آن سمیت نفرونى است؟ (پیشکارورزى اسفند ۱۴۰۰)
الف) وانکومایسین
ب) جنتامایسین
ج) لووفلوکساسین
د) آمفوتریسین B
آمفوتریسین Bبعد از اتصال به ارگوسترول، سبب ایجاد سوراخ در غشاء سلولى قارچ مىشود. از این دارو براى درمان عفونتهاى قارچى سیستمیک استفاده مىشود و عوارض آن عبارتند از: ۱ـ عوارض ناشى از انفوزیون: تب و لرز، اسپاسم عضلانى، کاهش فشار خون، استفراغ؛ ۲ـ عوارض وابسته به دوز: کاهش GFR، RTA، آنمى؛ ۳ـ عوارض عصبى (تشنج و تخریب عصبى): در تزریق داخل تکال. (گزینه د)
۶۶. احتمال بروز عوارض بینایى با کدامیک از داروهاى ضد سل زیر وجود دارد؟ (دستیارى اردیبهشت ۹۷)
الف) اتامبوتول
ب) ایزونیازید
ج) پیرازینامید
د) سیکلوسرین
اتامبوتول سنتز دیواره سلولى مایکوباکترىهاى را مهار مىکند. داروى خوراکى بخوبى جذب مىشود و در بیشتر بافتها از جمله CNSانتشار مىیابد. قسمت عمده دارو بصورت تغییر نیافته از راه کلیه دفع مىشود. از این رو کاهش دوزاژ دارو در نارسایى کلیوى الزامى است. تنها مورد استفاده اتامبوتول در درمان سل است. شایعترین عارضه دارو اختلالات بینایى وابسته به دوز است (کاهش حدت بینایى، نوریت اپتیک، کور رنگى قرمز سبز و آسیب احتمالى شبکیه در صورت استفاده طولانى مدت با دوز بالا). بیشتر تغییرات ذکر شده با قطع دارو از بین مىروند. از جمله دیگر عوارض دارو مىتوان به نوریت محیطى و هیپراوریسمى اشاره کرد. (گزینه الف)
۶۷. اثر بخشى کامل کدامیک از داروهاى کاهنده اسید معده با تاخیر بیشترى (۴-۳ روز) همراه است؟ (دستیارى تیر ۱۴۰۰)
الف) آلومینیوم ام جى
ب) امپرازول
ج) فاموتیدین
د) میزوپروستول
مهار کنندههاى پمپ پروتون نظیر امپرازول بسرعت در کبد متابولیزه مىشوند و نیمه عمرى در حدود ۱ تا ۲ ساعت دارند، اما مدت اثر آنها در حدود ۲۴ ساعت است و براى آن که بطور کامل اثر بگذارند، به ۳ یا ۴ روز زمان نیاز دارند. (گزینه ب)