| ترومای غیر نافذ | در تروماى غیر نافذ اگر مجروح دچار هیپوتانسیون باشد و به احیاء با مایعات جواب ندهد (و با جواب موقت بدهد) باید منشأ خونریزى را داخل شکم در نظر گرفت، مگر آن که خلاف آن ثابت شود. بندرت ممکن است آسیب نخاع یا آسیب عصبى سبب هیپوتانسیون شود، اما در بیمارانى که دچار تروما شده اند، شایعترین علت هیپوتانسیون خونریزى غیر قابل کنترل داخل شکم است. چنین وضعیتى نیاز به انتقال سریع به اتاق عمل دارد تا علت خونریزى درمان شود. در تروماى غیر نافذ آسیب دیدگى طحال یا کبد شایعترین علل خونریزى شدید هستند. |
| ترومای نافذ | ۱ـ زخمهاى گلوله که آشکارا از پریتوان عبور کرده اند یا با هیپوتانسیون همراه هستند، باید بسرعت با لاپاروتومى تجسسى درمان شوند، چرا که در این حالت احتمال آسیب دیدگى احشاء بسیار بالا است. ممکن است مسیر گلوله خط مستقیم نباشد و نباید فکر کرد که سوراخهاى ورودى و خروجى گلوله با خطى مستقیم به هم متصل مىشوند. در صورت اصابت گلوله به RUQ، بشرط پایدار بودن وضعیت همودینامیک مىشود از سىتى اسکن استفاده کرد و بجاى مداخله جراحى بیمارى را تحت نظر گرفت، اما همچنان در این حالت هم استاندارد طلایى، تجسس جراحى است. همچنین در بیمارانى که وضعیت پایدارى دارند و گلوله از بدن آنها عبور کرده است و شک به آسیبدیدگى پریتوان کم است، مىتوان با سىتى اسکن ارزیابى را انجام داد.
۲ـ آسیب کم سرعت به شکم توسط چاقو را مىتوان با تجسس موضعى زخم بررسى کرد، اگر زخم به داخل پریتوان نفوذ کرده باشد، نیاز به ارزیابى بیشتر یا تحت نظر گرفتن بیمار است. در بیماران پایدارى که دچار زخم چاقوى قدام شکم شدهاند و نشانهاى دال بر تحریک پریتوان ندارند، تحت نظر گرفتن و معاینه پیاپى در مدت ۱۲ تا ۲۴ ساعت رویکرد قابل دفاع است. در این حالت در صورت وخامت علایم حیاتى یا معاینه شکم تجسس جراحى بصورت اورژانس انجام مىشود. ۳ـ زخمهاى نافذ پهلوها و زخمهاى پشت ناشى از سلاحهاى گرم شبیه به زخمهاى شکم درمان مىشوند، اما در این حالت در صورت پایدار بودن وضعیت بیمار، سىتى اسکن نقش مهمترى دارد. آسیب نافذ این نواحى با شیوع بیشترى سبب آسیب دیدگى اعضاى رتروپریتوان مىشود و انجام سى تى اسکن با ماده حالب داخل وریدى، خوراکى و رکتال (سىتى اسکن Triple Contrast) به غربالگرى بیماران پایدارى که ممکن است نیاز به جراحى نداشته باشند، کمک مىکند. ۴ـ هر بیمارى که دچار هیپوتانسیون است و زخم نافذ در شکم، پهلو یا پشت دارد، باید براى تشخیص درمان تحت لاپاروتومى تجسسى قرار بگیرد. |
در بیمارى که آسیب دیده است، در صورت وجود هیپوتانسیون بدون توجیه باید بلافاصله به فکر آسیب داخل شکمى افتاد. خونریزى داخل شکمى تهدید کننده حیات است و درمان آن ضرورى مى باشد و اغلب نیاز به مداخله جراحى دارد.
۱ـ لاواژ تشخیصى پریتوان: در گذشته DPL را روشى قابل اطمینان و سریع براى تشخیص خونریزى داخل شکمى (به عنوان علت هیپوتانسیون) در تروماى غیر نافذ مى دانستند. در این روش، تحت بى حسى موضعى کاتترى وارد حفره پریتوان مى شود. DPL روشى بشدت حساس براى تشخیص خونریزى داخل پریتوان است، اما به سبب ماهیت تهاجمى که دارد، FASTجاى آن را گرفته است.
۲ـ FAST: در FAST به کمک سونوگرافى LUQ و RUQشکم، قلب و لگن وجود مایع آزاد در شکم یا پریکارد بررسى مى شود. در بسیارى از مراکز تروما FAST را ادامه معاینه شکم مى دانند. ثابت شده است که FAST در بسیارى از شرایط دقیق است.
۳ـ سى تى اسکن: سى تى اسکن شکم بطور چشمگیرى ارزیابى تروماى شکم را متحول کرده است و استاندارد طلایى تشخیص در بیمار مبتلا به تروماى شکم است. معمولاً از سى تى اسکن در بیمارى که وضعیت همودینامیک پایدار دارد و دچار تروماى غیر نافذ شکم شده است، استفاده مىگردد، اما در برخى موارد خاص تروماى نافذ هم کاربرد دارد. حساسیت و اختصاصى بودن سى تى اسکن با ماده حاجب در مقایسه با دیگر روشهاى تشخیصى بسیار بالاتر است. همچنین سى تى آنژیوگرافى در مقایسه با آنژیوگرافى معمولى کمتر تهاجمى است و سریعتر انجام مى شود و به همان اندازه دقت تشخیصى دارد.