تومورهاى خوشخیم تخمدان
تومورهاى خوشخیم اپىتلیالى
| سیستآدنوم سروز | ۱ـ شایعترین تومور اپىتلیالى خوشخیم تخمدان است. 70% از تومورهاى سروز خوشخیم هستند و ۱۰% از نوع Low Malignant Potential و ۲۰% بدخیم هستند.
۲ـ درمان تومورهاى سروز به کمک جراحى انجام مىشود: الف) در بیماران جوان: ـ تومورهاى کوچک به کمک سیستکومى برداشته مىشوند. ـ تومورهاى بزرگ و یکطرفه به کمک اووفورکتومى یک طرفه (و حفظ تخمدان مقابل) درمان مىشوند. ب) در بیمارانى که سن بارورى را پشت سر گذاشته اند، ممکن است اووفورکتومى دوطرفه به همراه هیسترکتومى اندیکاسیون داشته باشد. |
| سیستآدنوم موسینو | ۱ـ دومین تومور اپىتلیالى شایع تخمدان است.
۲ـ خطر بدخیمى تومور موسینو ۱۵% و کمتر از تومور سروز است. ۳ـ تومور موسینو که کیستیک است مىتواند بسیار بزرگ شود و گاه تمام لگن را پر کند و به داخل حفره شکم گسترش یابد. ۴ـ در بررسى با سونوگرافى اغلب دیواره بندى مولتى لوکولر دیده مىشود. ۵ـ جراحى درمان انتخابى است. |
| تومور برنر | ۱ـ نوعى تومور اپىتلیالى ناشایع است.
۲ـ توپر است. ۳ـ در زنان مسن شایعتر است و گاه به همراه تومور موسینو ایجاد مىشود. ۴ـ بندرت بدخیم مىشود. ۵ـ برخلاف اندازه بزرگ تومورهاى سروز و موسینو، وقتى تشخیص داده مىشود، کوچک است. |
تومورهاى خوشخیم ژرمسل
| تعریف | شایعترین تومور تخمدان در زنان در تمامى سنین، تراتوم کیستیک خوشخیم است که کیست درموئید یا درموئید هم نام دارد. |
| اپیدمیولوژی | ۸۰% از تراتومهاى کیستیک خوشخیم در دوران بارورى ایجاد مىشوند و متوسط سن ابتلا به این تومور ۳۰ سال است. |
| پاتولوژی | درموئیدها مى توانند حاوى بافت تمایز یافته از هر سه لایه زایاى رویانى (اندودرم، مزودرم و اکتودرم) باشند. شایعترین اجزایى که در داخل آنها یافت مىشوند، منشأ اکتودرمى دارند و عمدتا شامل بافت سلولى اسکوامو مانند ضمائم پوستى (غدد عرق و سباسه) و فولیکل مو و سبوم مىشوند. از جمله دیگر اجزاى تشکیل دهنده درموئیدها مىتوان به بافت CNS، غضروف، استخوان، دندان و اجزاى غددى رودهها اشاره کرد که بیشتر تمایز یافته هستند. |
| تظاهرات بالینی | درموئید بطور شایع بصورت توده آدنکسى یک طرفه و بدون علامت که متحرک و بدون حساسیت است، خود را نشان مىدهد. |
| تشخیص | تومور اغلب محتواى چربى بالایى است که سبب مىشود که براحتى با سىتى اسکن تشخیص داده شود. |
| درمان | نحوه درمان درموئیدها بستگى به عواملى نظیر اندازه، علایم بالینى، خطر جراحى و شک به بدخیمى دارد: خطر بدخیمى پائین است، اما به سبب احتمال پارگى (که مىتواند سبب پریتونیت شیمیایى شود) یا تورسیون تخمدان باید به فکر برداشتن تومور با جراحى بود. ۲۰-۱۰% از درموئیدها دوطرفه هستند و باید در هنگام جراحى تخمدان مقابل هم بررسى شود. اگر درمان انتظارى انتخاب شود، باید پیگیرى مداوم با کمک سونوگرافى انجام شود. |
تومورهاى بدخیم تخمدان
| کارسینوم اپیتلیالی تخمدان | ۹۰% از تمامى بدخیمىهاى تخمدان اپىتلیالى هستند و از سلولهاى مزوتلیال منشأ مىگیرند:
۱ـ تومور سروز بدخیم (سیست آدنوکارسینوم سروز): – شایعترین تومور اپىتلیالى بدخیم است. – ۵۰% از تومورهاى سروز بدخیم از همتاى خوشخیم خود (سیستآدنوم سروز) منشأ مىگیرند. – ۳۰% این تومورها در زمان تشخیص دوطرفه هستند. – مولتى لوکوله هستند. – اجسام پساموماى کلسیفیه و لایه لایه در بیش از نیمى از کارسینومهاى سروز وجود دارند. ۲ـ تومور موسینوى بدخیم (سیست آدنوکارسینوم موسینو): ـ حاوى سلولهایى شبیه به سلولهاى غددى مترشحه موکوس اندوسرویکس است. ـ در کل تومورهاى موسینو یک سوم از تمامى تومورهاى اپىتلیال تخمدان را شامل مىشوند و بیشتر این تومورها خوشخیم یا Low Malignant Potential هستند و تنها ۵% بدخیم مىباشند. ـ احتمال دوطرفه بودن این تومورها کمتر است. ـ مىتوانند بزرگترین تومورهاى تخمدان را ایجاد کنند و اغلب اندازه آنها به بیش از ۲۰ سانتىمتر مىرسد. ـ ممکن است پسودومیکسوم پریتونئى (انتشار گسترده در پریتوان به همراه آسیب غلیظ موسینى) ایجاد کنند. ۳ـ تومور اندومتروئید: بیشتر تومورهاى اندومتروئید بدخیم هستند و از نظر بافتشناسى شبیه به کارسینوم اندومتر مىباشند و بطور شایع با اندومتریوز همراهى دارند یا به همراه کارسینوم اندومتر رحم تشخیص داده مىشوند |
| تومورهای ژرم سل تخمدان | تومورهاى ژرمسل شایعترین کانسرهاى تخمدان در سنین کمتر از ۲۰ سال هستند. ممکن است این تومورها داراى عملکرد باشند و hCG یا آلفا فیتو پروتئین تولید کنند که از هر دو مىشود به عنوان تومور مارکر استفاده کرد.
۱ـ دیس ژرمینوم: ـ معمولاً یکطرفه است. ـ شایعترین نوع تومور ژرم سلى است که در بیماران مبتلا به دیسژنزى گنادى ایجاد مىشود. ـ اغلب در مشابه خوشخیم خود یعنى گنادوبلاستوم ایجاد مىشود. ـ به اشعه و شیمى درمانى حساس است. ـ به سبب سن پائین بیمار، اگر تومور کمتر از ۱۰ سانتىمتر اندازه داشته باشد و شواهدى دال بر انتشار تومور به خارج از تخمدان دیده نشود، براى درمان باید به فکر برداشتن تخمدان مبتلا به تنهایى و حفظ رحم تخمدان سمت مقابل بود. ـ برخلاف تومورهاى اپتلیالى، دیس ژرمینوم بیشتر از طریق لنفاتیکها منتشر مىشود و بنابراین در زمان جراحى باید از عقده هاى لنفاوى لگن و اطراف آئورت نمونه بردارى شود. ـ اگر بیمارى به خارج از تخمدان انتشار پیدا کرده باشد، نیاز به هیسترکتومى مرسوم و سالپنگواووفورکتومى دوطرفه است و اغلب شیمى درمانى (سیس پلاتین به همراه بلئومایسین و اتوپوزاید) انجام مىشود. ـ پیش آگهى عالى است و اگر بیمارى محدود به یک تخمدان باشد، میزان بقاى ۵ سال به ۹۵-۹۰% مىرسد. ۲ـ تراتوم نابالغ: ـ همتاى بدخیم تراتوم کیستیک خوشخیم (درموئید) است. ـ از نظر شیوع دومین کانسر شایع ژرمسل تخمدان است. ـ اغلب در زنانى با سن کمتر از ۲۵ سال ایجاد مىشود. ـ معمولاً یک طرفه است؛ گاه همتاى خوشخیم آن در تخمدان مقابل وجود دارد. ـ سریع رشد مى کند و در نتیجه نکروز و خونریزى، علایم دردناک آن نسبتا زود آشکار مىشود. ـ اگر تراتوم نابالغ محدود به یک تخمدان باشد، براى درمان اووفورکتومى یکطرفه کفایت مى کند. درمان با داروهاى شیمى درمانى سبب مىشود که پیش آگهى بدخیمى مطلوب باشد. ۳ـ تومور سینوس اندودرمى و کارسینوم سلول رویانى: تومورهاى بدخیم و ناشایع تخمدان هستند که احتمال بهبودى آنها بطور قابل توجهى افزایش یافته است. با استفاده از پروتوکل هاى جدید شیمى درمانى میزان بقاى ۵ ساله این تومورها بیش از ۷۰% است. این تومورها کودکان و نوجوانان را گرفتار مىکنند و درمان اصلى آنها شامل رزکسیون تخمدان گرفتار و بعد شیمى درمانى ترکیبى مىباشد. تومور سینوس اندودرمى AFP و کارسینوم سلول رویانى AFP و hCG تولید مىکند. |