معیارهاى تشخیص اسکیزوفرنى بر اساس DSM-5:
۱ـ علایم مشخصه: حداقل دو مورد از علایم زیر که هر کدام براى مدتى چشمگیر در یک دوره ۱ ماهه ادامه داشته باشند (وجود حداقل یک مورد از سه علامت اول ضرورى است:
ـ هذیانها؛
ـ توهمها؛
ـ تکلم آشفته (از خط خارج شدنهاى مکرر یا بىربطى مکرر)؛
ـ رفتار آشفته یا رفتار کاتاتونیک؛
ـ علایم منفى (عاطفه سطحى، کاهش محتواى تفکر، بىارادگى).
۲ـ اختلال عملکرد اجتماعى / شغلى؛
۳ـ طول مدت: نشانههاى مداوم اختلال حداقل به مدت ۶ ماه ادامه مىیابد. این دوره ۶ ماهه باید شامل حداقل یک ماه (و در صورت درمان کمتر) علایم معیار اول (علایم مرحله فعال) باشد.
۴ـ رد اختلال اسکیزوافکتیو و اختلال خلقى؛
۵ـ رد اختلال پزشکى عمومى و سؤمصرف مواد؛
۶ـ رابطه با اختلال نافذ رشد.
نکته: علایم اختلال اسکیزوفرنىفرم همانند اسکیزوفرنى است، با این تفاوت که علایم حداقل یک ماه و حداکثر ۶ ماه طول مىکشند. این اختلال در دوران جوانى و ابتداى بزرگسالى شایعتر است و شیوع آن براى تمام عمر ۲% مىباشد.
نکته: تقسیمبندى اسکیزوفرنى بر اساس علایم مثبت و منفى به شرح زیر مطرح شده است:
۱ـ علایم مثبت: هذیان، توهم، رفتار آشفته: در این حالت پیشآگهى بهتر است.
۲ـ علایم منفى: مسطح شدن خلق، Anhedonia، فقر تکلم، عدم وجود انگیزه، محرومیت اجتماعى،اختلالات شناختى.
نکته: اختلال روانپریشى کوتاه مدت یا Brief Psychotic Disorderبا وجود هذیان، توهم و صحبت آشفته حداقل براى یک روز و حداکثر براى یک ماه مشخص مىشود (بشرط آن که ناشى از تشخیصهاى دیگر روانپزشکى مانند اختلالات خلقى یا اختلال اسکیزوافکتیو، اسکیزوفرنى یا ناشى از مصرف مواد و داروها نباشد). به دنبال از میان رفتن علایم، بیمار به سطح عملکردى پیش از بیمارى خود باز مىگردد. درمان با داروهاى آنتىسایکوتیک انجام مىشود. گاه لازم مىشود بیمار بسترى شود.
نکته: در اسکیزوفرنى موارد زیر دلالت بر پیشآگهى مطلوب دارند:
۱ـ شروع در سن بالا؛
۲ـ وجود عوامل آشکارساز واضح؛
3ـ شروع حاد؛
۴ـ خوب بودن سابقه پیشمرضى از نظر اجتماعى، جنسى و شغلى؛
۵ـ وجود علایم اختلالات خلقى (بویژه اختلالات افسردگى)؛
۶ـ متأهل بودن؛
۷ـ سابقه اختلالات خلقى در خانواده؛
۸ـ برخوردارى از نظام حمایتى خوب؛
۹ـ وجود علایم مثبت.
نکته: در اسکیزوفرنى موارد زیر نشاندهنده پیشآگهى نامطلوب هستند:
۱ـ شروع در سن پائین؛
۲ـ عدم وجود عوامل آشکارساز واضح؛
۳ـ شروع تدریجى؛
۴ـ بد بودن سابقه پیشمرضى از نظر اجتماعى، جنسى و شغلى؛
۵ـ انزوا و در خودماندگى؛
۶ـ ازدواج نکردن، طلاق گرفتن یا بیوه بودن؛
۷ـ سابقه اسکیزوفرنى در خانواده؛
۸ـ نامناسب بودن نظامهاى حمایتى؛
۹ـ وجود علایم منفى؛
۱۰ـ وجود علایم و نشانههاى نورولوژیک؛
۱۱ـ سابقه تروما در حول و حوش تولد؛
۱۲ـ عدم بهبودى در مدت ۳ سال؛
13ـ عودهاى مکرر.