درمان مرحله به مرحله آسم
| مرحله ۱ | مرحله ۲ | مرحله ۳ | مرحله ۴ | مرحله ۵ | مرحله ۶ | |
| درمان منظم انتخابی | ندارد | ندارد یا ICS با دوز کم | ICS با دوز کم / فورموترول | ICS با دوز متوسط / فورموترول | ICS/LABA با دوز متوسط تا بالا + Add-On LAMA | Anti-IgE یا Anti-IL5 یا Anti-IL4؛ درمان مرحله ۵ در صورت لزوم |
| درمان منظم جایگزین | ندارد | LTRA | ICS با دوز متوسط | ICS با دوز بالا | Anti-IgE یا Anti-IL5 یا Anti-IL4 | OCS |
| درمان Adjunctive | LTM و یا LAMA (بویژه LAMA در مرحله ۵) | |||||
| درمان برطرف کننده علایم (در صورت لزوم) | ICS / فورموترول با دوز کم یا SABA | ICS / فورموترول با دوز کم یا PRN، ICS و SABA توام یا SABA | ICS / فورموترول با دوز کم | |||
ICS: کورتیکواستروئید استنشاقی؛ LABA: بتا آگونیست طولانی اثر؛ LAMA: آنتاگونیست موسکارینی طولانی اثر؛ LTM: تعدیل کننده لوکوترین؛ LTRA: آنتاگونیست گیرنده لوکوترین؛ OCS: کورتیکواستروئید خوراکی؛ SABA: بتا آگونیست کوتاه اثر
اهداف درمان آسم به شرح زیر هستند:
۱ـ کاهش دفعات علایم به برابر یا کمتر از ۲ بار در هفته؛
۲ـ کاهش بیدار شدنهاى شبانه به برابر یا کمتر از ۲ بار در ماه؛
۳ـ کاهش استفاده از داروى برطرف کننده علایم به برابر یا کمتر از ۲ بار در هفته (بجز قبل از ورزش)؛
۴ـ نبود بیش از ۱ بار عود بیمارى در سال؛
۵ـ مناسب بودن عملکرد ریه؛
۶ـ امکان انجام فعالیتهاى طبیعى روزانه؛
۷ـ رضایت از درمان آسم و عدم وجود عوارض (یا حداقل بودن عوارض) درمان.
در آسم درمانهاى کنترل کننده (درمانهاى ضد التهابى / ضد مدیاتور) از عود بیمارى مىکاهند، سبب بهبود کنترل دراز مدت بیمارى مىشوند و از نیاز به استفاده متناوب از داروهاى برونکودیلاتور مىکاهند. کورتیکواستروئیدها بویژه التهاب نوع ۲ و افزایش واکنش پذیرى مجارى هوایى را کم مىکنند. ICSها اساس درمان آسم هستند و استفاده از آنها با کاهش میزان مرگ و میر آسم همراه است. این داروها عموما بصورت منظم، دو بار در روز به عنوان خط اول درمان براى آسم پایدار بکار مىروند. در صورت تشدید آسم، دوز این داروها افزایش داده مىشود و از ترکیب آنها با LABA استفاده مىشود. بر اساس گایدلاین هاى اروپایى در آسم متناوب نیز باید از تجویز متناوب ICSها استفاده کرد.
بتا ۲ آگونیستها بصورت استنشاقى و خوراکى موجود هستند. این داروها گیرندههاى بتا ۲ موجود بر روى عضلات صاف مجارى هوایى را فعال مىکنند. گیرندههاى بتا ۲ بر روى ماستسلها هم وجود دارد، اما تأثیر بتا ۲ آگونیستها بر روى گیرندههاى ماستسل، نقش کمى بر روى تأثیر آنها در آسم دارد. از بتا آگونیستها عمدتا بصورت استنشاقى براى برطرف کردن برونکواسپاسم، یا براى کاهش مقدار برونکواسپاسمى که انتظار مىرود در پاسخ به ورزش یا دیگر محرکها ایجاد شود، استفاده مى گردد. استفاده منظم از این داروها با تاکىفیلاکسى و احتمالاً افزایش واکنشپذیرى مجارى هوایى همراه است. استفاده مکرر از بتا ۲ آگونیست هاى کوتاه اثر با افزایش میزان مرگ و میر آسم همراه است و به همین دلیل از تمایل به استفاده از این داروها بدون کورتیکواستروئیدهاى استنشاقى کاسته شده است. بتا ۲ آگونیست ها را به سه دسته تقسیم مىکنند:
۱ـ بتا ۲ آگونیستهاى کوتاه اثر: آلبوترول (سالبوتامول) شایعترین داروى مورد استفاده است. اتساع مجارى هوایى ۳ تا ۵ دقیقه از زمان استنشاق شروع مى شود و عموما ۴ تا ۶ ساعت طول مىکشد.
۲ـ بتا ۲ آگونیستهاى طولانى اثر: از جمله این داروها مى توان به سالمترول و فورموترول اشاره کرد. مدت اثر این داروها ۱۲ ساعت است. شروع اثر فورموترول در مقایسه با بتا ۲ آگونیستهاى کوتاه اثر سریعتر است. از این داروها مى توان براى پیشگیرى از برونکواسپاسم ناشى از ورزش استفاده کرد. برخلاف COPD، توصیه نمىشود که در آسم از این داروها به تنهایى استفاده شود (با ICS استفاده مىشوند).
۳ـ بتا ۲ آگونیستهاى بسیار طولانى اثر: از جمله این داروها مىتوان به اینداکاترول، اولوداترول و ویلانترول اشاره کرد که ۲۴ ساعت اثر دارند.
تشدید آسم در حد متوسط تا شدید را در ابتدا مىتوان با تجویز بتا ۲ آگونیست (تا هر یک ساعت) مورد درمان قرار داد. همچنین افزایش دوز ICS (4 یا ۵ برابر) مىتواند کمک کننده باشد. اگر وضعیت بیمار کنترل نشود و همچنان نیاز به تجویز بتا ۲ آگونیست در هر ساعت براى چندین ساعت باشد، باید در بخش مراقبتهاى اورژانس تحت نظر قرار بگیرد و PEFR یا FEV1 ارزیابى شده، درمان با بتا ۲ آگونیست نبولیزه (تا هر ۲۰ دقیقه) انجام شود. بیمارانى که PEFR بیش از ۶۰% مقادیر پیشبینى شده دارند، معمولاً به درمان با بتا ۲ آگونیستها به تنهایى پاسخ مىدهند. اگر بیمار در مدت ۲-۱ ساعت به درمان پاسخ ندهد، باید کورتیکواستروئید داخل وریدى تجویز شود. معمولاً اکسیژن براى تصحیح هیپوکسمى تجویز مىگردد. گاه از LTRA و منیزیوم هم استفاده مىشود. مىتوان آنتىکولینرژیک نبولیزه هم تجویز کرد تا مجارى هوایى بیشتر متسع شوند. اگر PEFR به بالاتر از ۶۰% نرسد یا تاکىپنه شدید براى ۶-۴ ادامه یابد، باید بیمار بسرعت در بیمارستان بسترى شود. درمان در بیمارستان مىتواند شامل تجویز برونکودیلاتور نبولیزه بصورت مداوم باشد. گاه براى آن که بیمار انتوبه نشود، از ونتیلاسیون غیر تهاجمى با فشار مثبت استفاده مىگردد. تنها در صورت وجود نشانههاى عفونت باید آنتىبیوتیک تجویز گردد.