نکته اول: بیشتر بیماران مبتلا به سنگهای ادراری بدون علامت هستند و سنگ بصورت تصادفی و در ارزیابیهای تصویربرداری تشخیص داده میشود.
نکته دوم: درد پهلو با یا بدون هماچوری آشکار شایعترین تظاهر بالینی سنگهای ادراری است. شدت درد میتواند خفیف تا شدید باشد و بطور کلاسیک شروع حاد دارد، حملهای است؛ میآید و میرود.
نکته سوم: علاوه بر درد، از جمله دیگر تظاهرات بالینی سنگهای ادراری میتوان به سوزش ادرار، فوریت ادرار، تهوع و استفراغ اشاره کرد.
نکته چهارم: در بیمار مبتلا به سنگ ادراری، محل درد میتواند محل انسداد را نشان بدهد (و ممکن است با حرکت سنگ، تغییر کند): انسداد بخش فوقانی حالب (از جمله منطقه اتصال حالب به لگنچه) میتوانند سبب ایجاد درد پهلو شود، در حالی که انسداد بخش تحتانی حالب دردی ایجاد میکند که به بیضه یا لبیا در همان سمت درگیری انتشار مییابد.
نکته پنجم: در بیمار مبتلا به سنگ ادراری، ارزیابی آزمایشگاهی شامل پروفایل کامل متابولیک و اسید اوریک میشود. وجود هیپوکالمی و اسیدوز متابولیک، RTA را مطرح میکند؛ در صورت وجود هیپرکلسمی باید هورمون پاراتیروئید ارزیابی شود (برای تشخیص هیپرپاراتیروئیدیسم اولیه).
نکته ششم: در بیمار مبتلا به سنگ ادراری باید U/A دقیق انجام شود: برخی از یافتهها به تشخیص خاص اشاره دارند: کریستالهای اسید اوریک در ادرار اسیدی یافت میشوند؛ در حالی که کریستالهای فسفات کلسیم و استرووایت در ادرار قلیایی مشاهده میگردند. وزن مخصوص بالای ادرار میتواند نشاندهنده مصرف ناکافی مایعات باشد.
نکته هفتم: در صورت شک به وجود سنگ ادراری استرووایت باید کشت ادرار انجام شود.
نکته هشتم: در بیماران مبتلا به نفرولیتیاز، جمعآوری ادرار ۲۴ ساعته اساس ارزیابی است. نمونه ادرار باید از نظر این موارد بررسی شود: حجم، pH، کلسیم، منیزیوم، پتاسیم، اسید اوریک، سیترات، اگزالات، سدیم، نیتروژن اوره، آمونیوم، سولفات، فسفات و کراتینین (برای ارزیابی کامل بودن جمعآوری). بهتر است دو نمونه ادرار بصورت سرپایی و هنگامی که بیمار رژیم غذایی معمول را دارد، جمعآوری شود.
نکته نهم: سىتى اسکن هلیکال بدون ماده حاجب جاى اوروگرافى داخل وریدى را به عنوان آزمون تشخیصى انتخابى براى تشخیص سنگ کلیه گرفته است. سىتى اسکن براى تشخیص سنگهاى اُپک و لوسنت حساسیت بالایى دارد و اختصاصى است.
نکته دهم: سونوگرافى هم مىتواند سنگهاى اُپک و لوسنت را نشان بدهد، اما ممکن است نتواند سنگهاى حالب را به تصویر بکشد. توجه داشته باشید که سونوگرافى در تشخیص سنگهاى ادرارى در کودکان و زنان حامله کمک کننده است.