نکته اول: مهمترین اصل تشخیصی در مولتیپل اسکلروز وجود حملاتی هست که از نظر زمان و مکان پراکنده هستند:
- از نظر زمانی حملات فاصله حداقل یک ماه روی میدهد: پراکندگی در زمان دارند.
- از نظر مکانی حملات در نواحی مختلف سیستم عصبی ایجاد میشوند: پراکندگی در مکان دارند.
نکته دوم: در مولتیپل اسکلروز، هر حمله باید حداقل ۲۴ ساعت طول کشیده باشد؛ فاصله زمانی بین حملات هم باید حداقل ۱ ماه باشد.
نکته سوم: برای تشخیص مولتیپل اسکلروز، علاوه بر شواهد بالینی میتوان از MRI برای نشان دادن پراکندگی ضایعات در زمان و مکان استفاده کرد.
نکته چهارم: در MRI مغز بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروز در ۹۵% موارد میتوان پلاکهای دمیلینه را مشاهده کرد. این پلاکها عمدتا در اطراف بطنهای جانبی قرار دارند. ماده سفید زیر کورتکس (سابکورتیکال) از جمله نواحی شایع دیگر برای مشاهده پلاکها در مولتیپل اسکلروز است.
نکته پنجم: در MRI تقریبا تمام پلاکهای مولتیپل اسکلروز با ماده حاجب Enhance میشوند. در نمای T2 پلاکها بصورت نواحی دارای سیگنال بالا دیده میشوند. در مولتیپل اسکلروز بیشتر پلاکهای مغز بدون علامت هستند؛ برعکس بیشتر پلاکهای نخاع علامت دارند.
نکته ششم: بین تعداد پلاکهای مغز و تظاهرات بالینی مولتیپل اسکلروز ارتباط قابل توجهی وجود ندارد. اما در هر صورت ارتباط بین پلاکهای T1 بیشتر از پلاکهای T2 گزارش شده است.
نکته هفتم: برای تشخیص مولتیپل اسکلروز در موارد مشکوک میتوان مایع مغزی نخاعی را ارزیابی کرد. در مولتیپل اسکلروز ممکن است پروتئین و سلول مایع مغزی نخاعی مختصری افزایش داشته باشد؛ اما افزایش تولید IgG و افزایش مقدار آن در CSF و همچنین وجود باند الیگوکلونال ارزش تشخیص دارد.
نکته هشتم: در موارد مشکوک، برای تشخیص مولتیپل اسکلروز میتوان از پتانسیلهای برانگیخته یا Evoked Potentials بخصوص نوع بینایی استفاده کرد.
نکته نهم: رد دیگر تشخیصهای افتراقی برای تشخیص مولتیپل اسکلروز اهمیت زیادی دارد. مولتیپل اسکلروز در بیمار جوان با تظاهرات بالینی آشکار و پلاکهای مشخص در MRI براحتی تشخیص داده میشود، اما در موارد غیر تیپیک تشخیص بیماری آسان نیست.
نکته دهم: در موارد زیر باید تشخیص قطعی مولتیپل اسکلروز را با احتیاط مطرح کرد:
- وجود علایم مربوط به یک محل آناتومیک از سیستم عصبی: نخاع گردنی یا ساقه مغز؛
- عدم وجود علایم بینایی، حسی و اختلال بیماری در سیر بیماری؛
- تظاهر بیماری با علایم نادر در مولتیپل اسکلروز (آفازی، کره، اختلال هوشیاری یا تشنج)؛
- طبیعی بودن MRI مغز و نخاع: تشخیص مولتیپل اسکلروز رد نمیشود، اما باید تشخیص را با احتیاط مطرح کرد.