مولتیپل اسکلروز از جمله بیماریهای دمیلینه کننده دستگاه عصبی مرکزی است. در این بیماری میلین در CNS بصورت پلاکهای کوچک و بزرگ دچار التهاب و تخریب میشود. تظاهرات بالینی مولتیپل اسکلروز بستگی به محل درگیری دارد.
نکته اول: نوریت اپتیک یکی از شایعترین علایم مولتیپل اسکلروز است. نوریت اپتیک اغلب یک طرفه است و با تظاهراتی نظیر کاهش بینایی، اختلال در دید رنگی (بویژه رنگ قرمز) و درد در حین حرکت دادن چشم خود را نشان میدهد. در معاینه ممکن است دیسک اپتیک طبیعی باشد و یا دارای حاشیهای ملتهب باشد. در نوریت اپتیک کاهش بینایی اغلب موقت است و بیمار در مدت یک تا چند هفته تا حد زیادی بینایی خود را به دست میآورد.
نکته دوم: ضعف اندام از جمله تظاهرات بالینی شایع مولتیپل اسکلروز است که میتواند بصورت پاراپارزی (ضعف در هر دو اندام تحتانی)، کوادریپارزی (ضعف هر چهار اندام) یا مونوپارزی (ضعف یک اندام) باشد. معمولا ضعف اندام با دیگر علایم درگیری پیرامیدال یعنی الف) اسپاستیسیته؛ ب) افزایش رفلکسهای تاندونی و ج) نشانه بابینسکی همراه است.
نکته سوم: خستگی زودرس از جمله شکایتهای شایع در بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروز است (بیش از ۹۰% موارد). گاه خستگی با ضعف عضلانی توجیه نمیشود.
نکته چهارم: در مولتیپل اسکلروز علایم حسی شایع هستند: از جمله مشکلات شایع حسی در این بیماران میتوان به احساس گزگز یا مورمور شدن انگشتان یا تنه (پارستزی) و احساس سوزش اندامها اشاره کرد. بیش از ۵۰% از بیماران از درد در نواحی مختلف بدن با شدتهای مختلف شکایت دارند.
نکته پنجم: در بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروز ممکن است دوبینی در اثر فلج بین هستهای یا فلج عصب زوج ۶ (و به ندرت اعصاب زوج ۳ و ۴ مغزی) ایجاد شود. فلج بین هستهای در اثر آسیب دیدن الیاف طولی داخلی یا MLF ایجاد میشود: چشم سمت مبتلا نمیتواند به سمت داخل نگاه کند و چشم مقابل در نگاه به خارج دچار نیستاگموس میشود. فلج بین هستهای دو طرفه مطرح کننده مولتیپل اسکلروز است.
نکته ششم: در بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروز آتاکسی میتواند ناشی از درگیری مخچه یا ساقه مغز یا نخاع باشد.
نکته هفتم: در بیش از ۹۰% از بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروز اختلالات اسفنکتری به صورتهای مختلف مانند احتباس ادرار، بیاختیاری ادرار یا تکرر ادرار وجود دارد. یبوست هم از شکایات شایع بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروز است، اما بیاختیاری مدفوع کمتر شیوع دارد.
نکته هشتم: در برخی از بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروز مشکلات شناختی مانند اختلال در حافظه، تمرکز یا قدرت تجزیه و تحلیل وجود دارد. در بیش از نیمی از بیماران درجاتی از افسردگی وجود دارد و خودکشی در بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروز شایعتر ازجمعیت عادی است.
نکته نهم: بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروز اغلب عدم تحمل به گرما دارند: با افزایش دما دچار تشدید علایم میشوند: در جریان بیماری تبدار ممکن است علایم بقدری تشدید شوند که با حمله جدید اشتباه گرفته شود. تشدید علایم بیمار با ورزش و گرما، نشانه Uthoff نام دارد.
نکته دهم: بیمار مبتلا به مولتیپل اسکلروز ممکن است به دنبال خم کردن گردن دچار نوعی حالت شوک شبیه به عبور جریان الکتریکی در اندامها شود (نشانه لرمیت). این نشانه بیانگر آسیب بخش گردنی نخاع است.