تغییرات سیستم اندوکرین در حاملگی و ۱۰ نکته بسیار مهم!

نکته اول: با وجود تغییراتى که در تنظیم غده تیروئید روى مى‌‏دهد، در کل در حاملگى وضعیت یوتیروئید وجود دارد. غده تیروئید در حد متوسط بزرگ مى‏‌شود، اما تیرومگالى یا گواتر وجود ندارد.

نکته دوم: در سه ماهه اول حاملگی hCG که فعالیتى شبیه به تیروتروپین دارد، ترشح T4 را در مادر افزایش مى‏‌د‌هد و بطور موقت غلظت T4 آزاد افزایش مى‌‏یابد. کاهش تولید hCG توسط جفت بعد از سه ماهه اول سبب مى‏‌شود تا غلظت T4 آزاد به مقدار طبیعى برگردد.

نکته سوم: در ابتداى حاملگى استروژن سبب افزایش تولید TBG توسط کبد مى‏‌شود و در نتیجه T4 و  T3 توتال افزایش مى‏‌یابند. اما غلظت T4 و T3 آزاد (هورمون‏‌هاى فعال) تغییر نمى‏‌کنند.

نکته چهارم: حاملگى بر روى اندازه و مرفولوژى غده آدرنال اثرى ندارد، اما بر روى سنتز هورمون‏‌ها تأثیر مى‌‏گذارد. در دوران حاملگى استروژن سبب مى‏‌شود که «گلوبین متصل شونده به کورتیزول» بیشترى توسط کبد ساخته شود و در نتیجه سطح سرمى کورتیزول افزایش پیدا کند. غلظت کورتیزول آزاد پلاسما بطور پیشرونده از اولین سه ماهه حاملگى تا زمان ترم افزایش مى‌‏یابد. سطح کورتیکوتروپین نیز همراه با افزایش سطح سرمى کورتیزول بالا مى‌‏رود. همچنین در دوران حاملگى سطح آلدوسترون هم بالا مى‏‌رود. سطح سرمى دى‏‌هیدرواپى‌‏آندروسترون کاهش مى‌‏یابد.

نکته پنجم: از جمله تغییرات سیستم اندوکرین در حاملگی می‌توان به تغییر در متابولیسم کربوهیدرات اشاره کرد. حاملگى نوعى اثر دیابتوژن بر متابولیسم کربوهیدرات دارد و این اثر با کاهش پاسخ بافتى به انسولین، هیپرانسولینمى و هیپرگلیسمى مشخص مى‏‌شود. مقاومت به انسولین عمدتا ناشى از تأثیر لاکتوژن جفتى انسانى است که مقاومت بافت‏‌هاى محیطى را به اثرات انسولین افزایش مى‏دهد. با پیشرفت حاملگى سطح hPL افزایش مى‏‌یابد و مقاومت به انسولین بیشتر مى‌‏شود. البته استروژن و پروژسترون هم مى‌‏توانند در ایجاد مقاومت به انسولین نقش داشته باشند. در مجموع در حاملگى پاسخ بدن مادر به مصرف گلوکز اختلال پیدا مى‏‌کند و در نتیجه بعد از غذا هیپرگلیسمى بوجود مى‌‏آید.

نکته ششم: گلوکز سوخت اصلى براى جفت و جنین است؛ گلوکز از مادر به جنین با انتشار تسهیل شده منتقل مى‏‌شود و در حین دوره‌‏هاى
گرسنگى ممکن است مادر دچار هیپوگلیسمى شود.

نکته هفتم: حاملگى سبب افزایش غلظت تمامى لیپیدها، لیپوپروتئین‏‌ها و آپولیپوپروتئین‏‌ها در گردش خون مى‏‌شود.

نکته هشتم: در حاملگى ۱ کیلوگرم پروتئین بیشتر از حالت معمول مصرف و استفاده مى‏‌شود.

نکته نهم: در حاملگی براى آن که کلسیم کافى به اسکلت جنین برسد، ذخایر کلسیم بدن مادر جابجا مى‌‏شوند. مقدار کلسیم یونیزه سرم مادر تغییر نمى‏‌کند، اما کلسیم توتال سرم کاهش مى‌‏یابد. هورمون پاراتیروئید بطور قابل توجهى افزایش مى‌‏یابد و با افزایش جذب کلسیم از روده و کاهش دفع آن از کلیه، سطح سرمى کلسیم را حفظ مى‏‌کنند. با وجود بالا بودن سطح هورمون پاراتیروئید، وضعیت سیستم اسکلتى حفظ مى‏‌شود (که مى‌‏تواند ناشى از اثر کلسیتونین باشد).

نکته دهم: در حاملگی با این که سرعت سوخت و ساز استخوان افزایش مى‏‌یابد، اما در حاملگى طبیعى با شرط داشتن تغذیه کافى دانسیته استخوان کم نمى‏‌شود.