در زیر دو تومور مهم اعصاب محیطی را مرور میکنیم: شوانوم و نوروفیبروم.
نکته اول: شوانوم تومورى خوشخیم و کپسولدار است که مىتواند در بافت نرم، اعضاى داخلى یا ریشه اعصاب نخاعى ایجاد شود.
نکته دوم: شایعترین محل ایجاد شوانوم در اعصاب جمجمهاى، بخش وستیبولر عصب زوج ۸ است.
نکته سوم: بیشتر شوانومها اسپورادیک ایجاد مىشوند، اما ۱۰% از آنها با نوروفیبروماتوز نوع ۲ ارتباط دارند. وجود شوانوم دوطرفه وستیبولر شاهعلامت نوروفیبروماتوز ۲ است.
نکته چهارم: در بررسى میکروسکوپى شوانوم مخلوطى از دو ناحیه سُست و متراکم دیده مىشود:
- در مناطق متراکم آنتونى A سلولهاى دوکى شکل بصورت دستههایى در هم فرورفته آرایش پیدا کردهاند. این سلولها طورى قرار گرفتهاند که هستههاى آنها نماى نردبانى یا Palisading ایجاد مىکند و در نتیجه نوارهایى هستهدار و بدون هسته (Verocay Body) بوجود مىآیند.
- در مناطق آنتونى B تومور سلولهاى کمترى دارد.
نکته پنجم: نوروفیروم نوعى تومور خوشخیم غلاف اعصاب محیطى است و برخلاف شوانوم کپسول ندارد.
نکته ششم: در نوروفیبروم لوکالیزه پوستى سلولهاى شوان نئوپلاستیک با دیگر سلولها (ماستسلها، سلولهاى شبه فیبروبلاست) مخلوط
هستند، در نتیجه الگوى رشد سلولى در نوروفیبروم نامنظمتر از شوانوم است. استروماى زمینهاى اغلب جاوى نوارهاى موجى و سُست کلاژن است، اما مىتواند میکسوئید باشد و یا کلاژن متراکم داشته باشد.
نکته هفتم: نوروفیبروم پلکسىفرم دستههاى متعدد یک عصب را گرفتار مىکند. آکسونهاى باقیمانده در داخل تکثیر منتشر سلولهاى شوان
نئوپلاستیک محصور هستند، دسته عصبى متسع مىشود، اما پرىنوریوم سالم مىماند.
نکته هشتم: نوروفیبروم منتشر الگوى رشد مهاجم در داخل درم و بافت زیر جلدى نشان مىدهد.
نکته نهم: نوروفیبروم در درم و بافت زیر جلدى تودهاى با حاشیه مشخص و بدون کپسول ایجاد مىکند که از سلولهاى دوکى شکل تشکیل شده است. استروماى تومور بشدت کلاژن دارد و حاوى ماده میکسوئید نیز مىباشد.
نکته دهم: نوروفیبرومهاى پلکسىفرم مىتوانند در هر کجاى عصب ایجاد شوند، اما تنههاى بزرگ عصبى شایعترین محلهاى گرفتارى هستند. این تومورها اغلب متعدد هستند. برخلاف شوانوم نمىتوان توده را از عصب جدا کرد.