نکته اول: درماتوفیتها گروهی از قارچها هستند که میتوانند در بافتهای کراتینی کولونیزه شوند. این قارچها از کراتین به عنوان منبع غذایی استفاده میکنند. در انسان بافتهای کراتینی شامل لایه شاخی پوست و مو و ناخن میشوند. عفونت این بافتها توسط درماتوفیت را درماتوفیتوز یا تینهآ مینامند.
نکته دوم: بر اساس محل اصلی زندگی، درماتوفیتها را به سه دسته تقسیم میکنند:
- درماتوفیتهای انسان دوست یا آنتروپوفیل: میزبان اصلی این نوع درماتوفیتها انسان است.
- درماتوفیتهای حیوان دوست یا زئوفیل: میزبان اصلی این نوع درماتوفیتها حیوانات است؛ اما میتوانند از طریق تماس با حیوانات به انسان منتقل شوند.
- درماتوفیتهای خاک دوست یا ژئوفیل: محل اصلی زندگی این نوع درماتوفیتها خاک است، اما میتوانند به انسان منتقل شوند.
نکته سوم: عفونت درماتوفیتهای آنتروپوفیل میتواند اپیدمی ایجاد کند؛ اما عفونت درماتوفیتهای زئوفیل و ژئوفیل اسپورادیک است.
نکته چهارم: از نظر ساختمانی، درماتوفیتها از رشتههای باریکی به نام هایفا ساخته شدهاند: هایفا به شکل بندبند است. در اثر تجمع هایفاهای قارچ، تودههایی به نام میسلیوم بوجود میآید. درماتوفیتها از طریق ایجاد اسپور تولید مثل میکنند.
نکته پنجم: بر اساس ساختمان، درماتوفیتها را به سه دسته تقسیم میکنند: تریکوفیتون، میکروسپوروم و اپیدرموفیتون. این سه گونه از نظر شکل هایفا، اسپور و کلونی ایجاد شده در محیط کشت و همچنین از نظر تمایل به درگیر کردن بافتهای مختلف بدن با هم فرق دارند: به عنوان مثال، اپیدرموفیتون فلوکوزوم به هیچ وجه موها را گرفتار نمیکند.
نکته ششم: درماتوفیتهای آنتروپوفیل معمولا پاسخ التهابی کمی در میزبان ایجاد میکنند، اما درماتوفیتهای زئوفیل و ژئوفیل پاسخ التهابی شدیدتری ایجاد میکنند و در نتیجه تظاهرات بالینی شدیدتری بوجود میآورند. در مجموع بر اساس محل درگیری عفونتهای درماتوفیتی اصلی عبارتند از:
- درماتوفیتوز سر
- درماتوفیتوز بدن
- درماتوفیتوز ریش
- درماتوفیتوز ناخن
- درماتوفیتوز پا
- درماتوفیتوز دست
- درماتوفیتوز کشاله ران
نکته هفتم: برای تشخیص قطعی درماتوفیتوز میتوان از روشهای زیر استفاده کرد:
- آزمایش میکروسکوپی مستقیم
- کشت
- استفاده از نور وود
نکته هشتم: بررسی میکروسکوپی مستقیم برای تشخیص عفونت درماتوفیتی بسرعت انجام میشود. با این روش میتوان وجود یا عدم وجود درماتوفیت را در ضایعه مشخص کرد، اما نمیتوان نوع درماتوفیت را تشخیص داد. برای آزمایش میکروسکوپی مستقیم میتوان از مو، پوست یا ناخن گرفتار نمونه گرفت و همراه با چند قطره هیدروکسید پتاسیم ۱۰ یا ۲۰% روی لام قرار داد و با میکروسکوپ بررسی کرد.
نکته نهم: شایعترین محیط کشت برای درماتوفیتها، محیط سابورو دکستروز آگار است. محیط برای ۴ هفته در دمای اتاق نگهداری میشود و بعد بر اساس شکل و رنگ کلونی رشد کرده و بررسی میکروسکوپی آن نوع قارچ مشخص میشود.
نکته دهم: با کمک لامپ وود میتوان به تشخیص برخی از انواع تینهآی سر کمک کرد: در زیر نور وود عفونت ناشی از میکروسپوروم کانیس و میکروسپوروم اودووینی فلورسانس سبز ایجاد میکنند؛ عفونت تریکوفیتون شوئن لاینی فلورسانس خاکستری سبز دارد و دیگر درماتوفیتهای مسبب تینهآی سر فلورسانس ندارند.