غربالگری کانسر سرویکس بسیار مهم و سوالی است و در هر آزمون حداقل یک سوال از این بخش مطرح میشود. اول ده نکته مقدماتی زیر را بخوانید و بعد به سراغ رویکرد به نتایج مختلف غربالگری با پاپ تست میرویم:
نكته اول: كانسر سرويكس و CIN (نئوپلاسم داخل اپیتلیالی سرویکس) توسط HPV ايجاد مىشوند.
نكته دوم: بيشتر كانسرهاى سرويكس توسط انواع ۱۶ و ۱۸ HPV ايجاد مىشوند. انواع كم خطر HPV با ايجاد كانسر همراهى ندارند. البته انواع كم خطر ۶ و ۱۱ سبب ايجاد زگيلهاى تناسلى (كنديلوما آكوميناتا) و ضايعات داخل اپىتليالى اسكواموس با درجه پائين (LSILs) میشوند.
نكته سوم: سرويكس دو نوع اپىتليوم دارد: اپىتليوم غددى (استوانهاى) و اپىتليوم اسكواموس مطبق غير كراتينيزه. محلى كه دو نوع اپىتليوم به هم مىرسند، Squamocolumnar Junction يا SCJ نام دارد. اين محل از نظر بالينى مهم است، چرا كه ۹۰% نئوپلاسمهاى سرويكس در اين محل ايجاد مىشوند. سلولهایی که در پاپ تست بدست میآیند، میتوانند طبیعی یا غیر طبیعی باشند. سلولهای غیر طبیعی میتوانند منشا اسکوامو یا گلندولر (غددی) ذاشته باشند.
نكته چهارم: بيشتر عفونتهاى HPV موقت هستند و سيستم ايمنى انسان مىتواند پيش از آن كه ويروس سبب تغييرات نئوپلاستيك شود، آن را ريشهكن كند.
نكته پنجم: در آمريكا سيستم بتسدا رايجترين سيستم براى تقسيمبندى و گزارش ارزيابى سيتولوژيك سرويكس است. در سيستم تقسيمبندى بتسدا، ضايعات اپىتليال (یعنی سلولهای غیر طبیعی) به دو دسته تقسيم مىشوند: ضايعات (سلولهای) اسكواموس و ضايعات (سلولهای) گلندولر. در هر دو دسته، ضايعات (سلولها) مىتوانند پيشكانسرى يا كانسرى باشند: 1ـ ضايعات اسكوامو: الف) ضايعات پيشكانسرى (ASC شامل ASC-US و ASC-H، LSIL، HSIL)؛ ب) ضايعات كانسرى (كارسينوم اسكواموى مهاجم). 2ـ ضايعات گلندولر: الف) ضايعات پيشكانسرى: AGC يا همان سلول گلندولر آتىپيك (شامل نوع اندوسرويكال، نوع اندومترى و NOS) و AIS اندوسرويكال؛ ب) ضايعات كانسرى: آدنوكارسينوم.
نكته ششم: پيش از ايجاد روش نامگذارى داخل اپىتليالى، از اصطلاح نئوپلازى داخل اپىتليال سرويكس يا CIN استفاده مىشد و ضايعات را به CIN1، CIN2 و CIN3 تقسيم مىكردند. نوعى تقسيمبندى جديدتر مبتنى بر ديسپلازى جاى اين تقسيمبندى را گرفت و بر اساس آن ضايعات پيشبدخيم را بر اساس ديسپلازى به انواع خفيف، متوسط و شديد تقسيمبندى مىكردند.
نكته هفتم: امروزه LSIL شامل عفونت HPV، ديسپلازى خفيف يا CIN1 مىشود و HSIL انواع CIN2 و CIN3 را دربر مىگيرد. CIN3 مترادف كارسينوم درجا نيز مىباشد.
نكته هشتم: اگر در آزمون سيتولوژى سرويكس (پاپ تست) يافته غير طبيعى مشاهده شود، بايد مشاهده و معاينه دودستى انجام شود. هدف اصلى رد وجود كارسينوم مهاجم است. براى ارزيابى مىتوان از اين اقدامات استفاده كرد: تكرار سيتولوژى، ارزيابى از نظر وجود HPV پرخطر، كولپوسكوپی و بيوپسى و ارزيابى اندوسرويكس.
نكته نهم: كولپوسكوپى و بيوپسى هدفمند روش استاندارد براى تشخيص ضايعات سرويكس و روش انتخابى براى تصميمگيرى درمانى در مورد اين ضايعات به شمار مىرود.
نكته دهم: امروزه در زنانى كه بيش از ۳۰ سال سن دارند، از آزمون DNA براى تشخيص HPV پرخطر به عنوان نوعى ابزار غربالگرى مكمل براى نئوپلاسم سرويكس استفاده مىشود. همچنين از اين روش تشخيصى در زنانى كه سيتولوژى سرويكس آنها ASC-US گزارش شده است و نيز براى مداخله درمانى در زنان (غير نوجوان) مبتلا به LSIL نيز استفاده مىشود.
