نکته اول: از جمله بیماریهایی که سبب کاهش منتشر دانسیته استخوان در رادیوگرافی میشوند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- هیپرپاراتیروئیدیسم؛
- استئوپوروز.
نکته دوم: هیپرپاراتیروئیدیسم شرایطی است که با ترشح بیش از حد پاراتورمون یا PTH توسط غدد پاراتیروئید مشخص میشود. پاراتورمون بر روی استخوانها، کلیهها و مجرای گوارش اثر میگذارد. بر روی استخوان، پاراتورمون سبب افزایش فعالیت استئوکلاستها شده، جذب استخوان را افزایش میدهد: کلسیم از استخوان خارج میشود و وارد جریان خون میگردد.
نکته سوم: سه نوع هیپرپاراتیروئیدیسم وجود دارد:
- هیپرپاراتیروئیدیسم اولیه؛
- هیپرپاراتیروئیدیسم ثانویه؛
- هیپرپاراتیروئیدیسم ثالثیه.
نکته چهارم: هیپرپاراتیروئیدیسم اولیه در ۸۰ تا ۹۰% از بیماران ناشی از آدنوم منفرد غدد پاراتیروئید است و تقریبا در تمامی موارد سبب هیپرکلسمی میشود.
نکته پنجم: شایعترین علت هیپرپاراتیروئیدیسم ثانویه نارسایی مزمن کلیه است. در این حالت عدم تعادل ایجاد شده بین سطح کلسیم و فسفر سبب هیپرپلازی غدد پاراتیروئید میشود.
نکته ششم: هیپرپاراتیروئیدیسم ثالثیه در بیمارانی ایجاد میشود که دچار هیپرپاراتیروئیدیسم ثانویه طولانی مدت هستند و در آنها افزایش ترشح خودکار غده پاراتیروئید بوجود میآید: این بیماران دچار هیپرکلسمی هستند.
نکته هفتم: تشخیص هیپرپاراتیروئیدیسم بر اساس یافتههای بالینی و آزمایشگاهی صورت میگیرد؛ اما در رادیوگرافی معمولی هم تغییرات مختلفی دیده میشود.
نکته هشتم: در صورت نیاز به جراحی غدد پاراتیروئید از روشهای تصویربرداری مختلفی کمک گرفته میشود: سونوگرافی، اسکن هستهای پاراتیروئید و MRI.
نکته نهم: از جمله یافتههای هیپرپاراتیروئیدیسم در رادیوگرافی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- کاهش دانسیته استخوان؛
- جذب استخوان زیر پریوست: بویژه در سمت رادیال بندهای میانی انگشتان نشانه و میانی دست؛
- اروزیون دیستال کلاویکلها؛
- ضایعات لیتیک استخوانی با حدود مشخص (تومورهای Brown).
نکته دهم: تومور Brown ضایعه خوشخیمی است که در نتیجه جذب لوکالیزه استخوان کورتیکال توسط استئوکلاستها و جایگزینی آن توسط بافت فیبروز و خون ایجاد میشود. به سبب محتوای بالای هموسیدرین، این ضایعه قهوهای رنگ است. تومور Brown ممکن است شبیه به متاستاز استئولیتیک یا مولتیپل میلوم به نظر برسد. این ضایعه در هیپرپاراتیروئیدیسم اولیه و ثانویه دیده میشود.