نکته اول: از نظر بالینی مولتیپل اسکلروز ۴ نوع اصلی دارد:
- نوع عود کننده – بهبود یابنده یا Remitting-Relapsing
- نوع پیشرونده ثانویه یا Secondary Progressive
- نوع پیشرونده اولیه یا Primary Progressive
- نوع پیشرونده – عود کننده یا Progressive-Relapsing
نکته دوم: نوع عود کننده – بهبود یابنده شایعترین نوع مولتیپل اسکلروز است: ۸۵% از بیماران در شروع بیماری دچار این نوع هستند: حملات آشکار روی میدهد و بعد بهبودی نسبی یا کامل ایجاد میشود: حمله یعنی علامت جدید که حداقل ۲۴ ساعت ادامه پیدا کند و با بیماری مولتیپل اسکلروز هم قابل توجیه باشد. حملات باید یک ماه فاصله داشته باشند تا به عنوان حمله مجزا در نظر گرفته شوند.
نکته سوم: در بسیاری از بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروز بعد از گذشت سالها به شکل پیشرونده ثانویه در میآید. در این حالت، بیماری با یا بدون حملات واضح در طول زمان بطور تدریجی پیشرفت میکند.
نکته چهارم: در مولتیپل اسکلروز نوع پیشرونده اولیه، بیمار دچار حمله نمیشود و علایم بیماری از همان ابتدا بصورت پیشرونده و تدریجی شدت پیدا میکنند. این بیماران در مقایسه با نوع عود کننده – بهبود یابنده با سرعت بیشتری دچار ناتوانی میشوند.
نکته پنجم: در مولتیپل اسکلروز نوع پیشرونده – عود کننده از همان ابتدای بیماری هم حمله وجود دارد و هم تشدید تدریجی علایم. به عبارت دیگر بیماری بصورت تدریجی شروع میشود و تشدید پیدا میکند و در حین تشدید علایم، بیمار دچار حمله هم میشود.
نکته ششم: در موارد زیر پیشآگهی مولتیپل اسکلروز بهتر است:
- شروع علایم قبل از ۴۰ سالگی
- جنس مونث
- شروع بیماری با نوریت اپتیک
- کم بودن تعداد حملات در چند سال اول
- نوع عود کننده – بهبود یابنده بیماری
- کم بودن مقدار ناتوانی در ۵ سال اول بیماری
نکته هفتم: در موارد زیر پیشآگهی مولتیپل اسکلروز نامطلوب است:
- شروع بعد از ۴۰ سالگی
- شروع با علایم مخچهای
- سیر یکنواخت و پیشرونده
- شروع با گرفتار همزمان چندین بخش دستگاه اعصاب مرکزی
- جنس مذکر
نکته هشتم: اگر بیمار تنها دچار یک حمله شده باشد و برای او احتمال بیماری مولتیپل اسکلروز مطرح باشد، برای نامیدن وضعیت او از اصطلاح سندرم ایزوله بالینی یا CIS استفاده میشود. در چنین بیماری، برخلاف مولتیپل اسکلروز قطعی، تعداد پلاکها در MRI ارزش پیشگویی کننده دارد. هرچقدر تعداد پلاکها در MRI اولیه بیشتر باشد، احتمال تبدیل CIS به MS قطعی بیشتر است: اگر ۳ یا تعداد بیشتری پلاک وجود داشته باشد، احتمال ابتلا بیمار به مولتیپل اسکلروز قطعی در طول ۱۰ سال، ۷۰ تا ۸۰% است.
نکته نهم: بیشتر بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروز سالها بعد از شروع بیماری دچار ناتوانی جسمانی میشوند: ۱۵ سال بعد از شروع بیماری، نیمی از بیماران برای حرکت کردن نیاز به کمک دارند.
نکته دهم: در ۱۰ تا ۲۰% از بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروز حتی بعد از سالها از شروع بیماری، ناتوانی جسمی وجود ندارد. این نوع بیماری را مولتیپل اسکلروز خوشخیم مینامند.