وبا توسط ویبریو کلرا ایجاد میشود. این بیماری هم از نظر بالینی بسیار مهم است و هم از نظر تستی! از امروز مهمترین مباحث عفونی را با هم مرور میکنیم: به ده نکته مهم زیر توجه کنید:
نكته اول: وبا با واسطه توكسين ايجاد مىشود. توكسين كلرا (CT) نوعى انتروتوكسين قوى است كه پس از كلنيزاسيون ميكروارگانيسم در روده باريك از آن رها مىشود. بنابراين در وبا اسهال التهابى نيست و نبايد گلبول سفيد و قرمز در مدفوع مشاهده شود.
نكته دوم: در بيمار غير ايمن، پس از دوره انكوباسيون ۲۴ تا ۴۸ ساعته، وبا بطور ناگهانى با اسهال آبكى بدون درد آغاز مىشود كه بسرعت ممكن است حجيم شده با استفراغ همراه شود. در موارد شديد، در ۲۴ ساعت اول ممكن است حجم مدفوع به بيش از mL/kg250 برسد. اگر مايعات و الكتروليتها جايگزين نشوند، شوك هيپوولميك و مرگ سر مىرسد. معمولاً بيمار تب ندارد.
نكته سوم: كرامپهاى عضلانى ناشى از اختلالات الكتروليتى شايع هستند و مدفوع ظاهرى اختصاصى دارد: مايعى خاكسترى و مختصرى كدر به همراه رگههاى موكوس، بدون خون و شبيه به آب برنج شسته شده!
نكته چهارم: در وبا مرگ، ناشى از شوك هيپوولميك است، به همين دليل اولين اولويت درمانى احياء با مايعات است. در بيمارانى كه قادر به آشاميدن نيستند، مىتوان ORS را از طريق لوله نازوگاستريك تجويز كرد، اما بهترين روش درمان بيماران شديدا دهيدراته استفاده از مايعات و الكتروليتهاى داخل وريدى است. از آنجا كه اسيدوز شديد بطور شايع مشاهده مىشود، رينگر لاكتات مايع انتخابى است.
نكته پنجم: در وبا تجويز آنتىبيوتيك از مدت و حجم دفع مايعات مىكاهد و سبب تسريع پاك شدن مدفوع از ميكروارگانيسم مىشود (اما براى درمان قطعى ضرورى نيست). بنابراين در بيمارانى كه دچار دهيدراسيون متوسط تا شديد هستند، بايد آنتىبيوتيك تجويز شود.
نكته ششم: در وبا در بسيارى از مناطق ماكروليدها نظير اريترومايسين (در بزرگسالان ۲۵۰ ميلىگرم خوراكى ۴ بار در روز براى سه روز) يا آزيترومايسين (در بزرگسالان تك دوز ۱ گرمى) داروهاى انتخابى هستند. مقاومت در برابر تتراسيكلينها رو به افزايش است. اگر در منطقهاى باكترى در برابر تتراسيكلين حساس باشد، در بزرگسالان از داكسىسيكلين (در زنان غير حامله ۳۰۰ ميلىگرم دوز واحد) يا تتراسيكلين (در زنان غير حامله ۵۰۰ ميلىگرم ۴ بار در روز براى سه روز) استفاده مىشود؛ در كودكانى كه كمتر از ۸ سال سن دارند، اين درمان توصيه نمىشود.
نكته هفتم: براى جدا كردن ويبريو كلرا در آزمايشگاه نياز به محيطهاى كشت اختصاصى نظير آگار TTG يا آگار TCBS است.
نكته هشتم: مصرف آب آلوده با مدفوع انسان شايعترين راه كسب ويبريو كلرا است.
نكته نهم: افرادى كه گروه خونى O دارند، در معرض بيشترين خطر ابتلا به وباى شديد هستند، حال آن كه در افرادى كه گروه خونى AB دارند، اين خطر حداقل است.
نكته دهم: براى آن كه ويبريو كلرا بتواند از پس محيط اسيدى معده بر آيد، (بر خلاف شيگلا) بايد به تعداد زياد وارد دستگاه گوارش شود.
