مبحث بسیار مهم زایمان پرهترم از کتاب بکمن را در قالب ده نکته تستی و بسیار مهم مرور میکنیم:
تولد پرهترم، وضع حملى است كه قبل از كامل شدن ۳۷ هفته باردارى (۲۵۹ روز) انجام مىشود.
نكته اول: از جمله علايم و نشانههاى زايمان زودرس مىتوان به موارد زير اشاره كرد: 1ـ كرامپهاى شبيه به كرامپهاى دوران قاعدگى؛ 2ـ كمردرد مبهم؛ 3ـ احساس فشار در شكم؛ 4ـ احساس فشار در لگن؛ 5ـ كرامپ شكمى (با يا بدون اسهال)؛ 6ـ افزايش يا تغيير ترشحات واژن (موكوسى، آبكى يا مختصرى خونى)؛ 7ـ انقباضات (اغلب بدون درد) رحم.
نكته دوم: در زنى كه از تظاهرات بالينى زايمان زودرس شكايت دارد، بايد وضعيت سرويكس (يا با مشاهده به كمك اسپكولوم يا با معاينه) مشخص شود. در PPROM (پارگى پردهها) معاينه با انگشت مىتواند خطر عفونت را افزايش بدهد و به همين دليل در صورت شك به پارگى پردهها بايد در ابتدا ارزيابى با اسپكولوم (براى مشخص كردن افاسمان و ديلاتاسيون سرويكس) انجام شود.
نكته سوم: هدف از درمان زايمان پرهترم، عقب انداختن حاملگى تا زمان تكامل جنين است. در بيمارى كه تشخيص زايمان پرهترم در او داده شده است، بطور تىپيك يكى انواع توكوليتيكها تجويز مىشود و اگر درمان اوليه موفقيتآميز نباشد، درمان جايگزين مىشود يا ديگر داروها به درمان اضافه مىشوند.
نكته چهارم: بسیار مهم: در زايمان زودرس از جمله كنتراانديكاسيونهاى درمان با توكوليتيكها مىتوان به موارد زير اشاره كرد: 1ـ مرگ جنين در داخل رحم؛ 2ـ آنومالى كشنده جنين؛ 3ـ نامطمئن بودن وضعيت جنين؛ 4ـ پرهاكلامپسى شديد يا اكلامپسى؛ 5ـ خونريزى مادر به همراه ناپايدارى وضعيت هموديناميك او؛ 6ـ عفونت داخل آمنيونى؛ 7ـ PPROM؛ 8ـ كنتراانديكاسيون مادرى براى توكوليز. همچنين برخى از عوارض مامايى مانند دكولمان جفت، ديلاتاسيون پيشرفته سرويكس، يا شواهدى دال بر اختلال در جنين يا نارسايى جفت مىتوانند كنتراانديكاسيونى براى تأخير در وضع حمل باشند.
نكته پنجم: از جمله عوامل خطرساز براى زايمان پرهترم مىتوان به موارد زير اشاره كرد: 1ـ سابقه زايمان پرهترم؛ 2ـ انقباضات پرهترم رحم؛ 3ـ پارگى زودرس پردهها؛ 4ـ عوامل خطرساز رفتارى: وزن كم مادر قبل از حاملگى، سيگار كشيدن، سؤمصرف مواد غير قانونى، فاصله كم بين حاملگىها؛ 5ـ عوامل مربوط به حاملگى فعلى: طول كم سرويكس، حاملگى چند قلو، خونريزى واژينال، عفونت ادرارى، عفونت دستگاه ژنيتال، بيمارى پرىادونتال.
نكته ششم: بسیار مهم: سابقه قبلى زايمان پرهترم و حاملگى چند قلو قوىترين عوامل خطرساز براى زايمان زودرس هستند.
نكته هفتم: در زايمان زودرس، استفاده از نيفديپين به عنوان داروى توكوليتيك رو به افزايش است. در گذشته از سولفات منيزيوم به عنوان داروى توكوليتيك استفاده مىشد، اما يافتهها نشان مىدهند كه اين دارو براى اين منظور بدون فايده است. البته بر اساس شواهد موجود، تجويز سولفات منيزيوم قبل از زايمان در زنانى كه دچار زايمان پرهترم شدهاند، نوعى اثر محافظت كننده عصبى بر روى جنين دارد و خطر ايجاد فلج مغزى را كم مىكند.
نكته هشتم: در زايمان زودرس شواهد كمى دال بر تأثير تجويز توكوليتيك براى مدتى بيش از چندين روز وجود دارد. اما اغلب درمان با اين دارو زمان كافى براى تجويز كورتيكواستروئيدها (براى تسريع تكامل ريه جنين) فراهم مىكند. از ۲۴ تا ۳۴ هفته باردارى، درمان زايمان پرهترم شامل تجويز كورتيكواستروئيدها (بتامتازون يا دگزامتازون) هم مىشود. بنابراين در تمام زنان حاملهاى كه بين هفتههاى ۲۴ تا ۳۴ باردارى در خطر زايمان زودرس در مدت ۷ روز آينده هستند بايد تك دوره كورتيكواستروئيد تجويز شود.
نكته نهم: از جمله عوارض سولفات منيزيوم مىتوان به موارد زير اشاره كرد: 1ـ كاهش تغييرپذيرى ضربان به ضربان قلب جنين؛ 2ـ كاهش تون عضلات، تلاش تنفسى ضعيف و خوابآلودگى و آپگار پائين در نوزاد (در صورتى كه سطح سولفات منيزيوم در خون بند ناف بيشتر از mg/100mL ۴ باشد)؛ 3ـ استئوپنى.
نكته دهم: مىتوان از طول سرويكس به عنوان شاخصى براى تشخيص خطر زايمان پرهترم استفاده كرد. با كاهش طول سرويكس در قسمت ميانى دوران حاملگى، خطر زايمان پرهترم بصورت مداوم افزايش مىيابد. ارزيابى سرويكس با سونوگرافى ترانس واژينال روشى قابل اطمينان براى ارزيابى طول سرويكس است. اين روش زمانى بيشترين كمك را مىكند كه در موارد زير بكار برود: 1ـ زنانى كه در خطر زايمانهاى پرهترم مكرر هستند؛ 2ـ زنان مبتلا به آنومالىهاى رحمى؛ 3ـ زنانى كه سابقه Cone Biopsy سرويكس يا D&C/Eهاى مكرر داشتهاند.
