نکته اول: در آزمونهای پیشکارورزی و دستیاری، تعداد سوالات جراحی (بطور متوسط) 24 سوال است. بیشتر این سوالات بصورت Case هستند؛ بنابراین مشخص است که جراحی نقش مهمی در نتیجه این دو آزمون دارد.
نکته دوم: رفرانس جراحی کتاب اصول جراحی عمومی و تخصصهای جراحی لاورنس است که 750 صفحه دارد. نویسنده در مقدمه کتاب گفته است: «این Textbook برای آن دسته از دانشجویان پزشکی نوشته شده است که تصمیم ندارند جراح بشوند!» و این خوب است! چرا؟ برای این که شما با کتابی کاملا تخصصی روبرو نمیشوید! برخلاف شوارتز (رفرانس قبلی) که کتابی بود برای جراحان و رزیدنتهای جراحی. جراحی لاورنس متنی روان دارد، تقسیمبندی مطالب درست انجام شده است و مهمتر از همه نوشتار کتاب یکدست است (برخلاف خیلی از Textbookها که هر بخش را یک نفر و با یک قلم خاص نوشته است). پس کتاب آموزشی خوبی است. اما حجم زیادی هم دارد.
نکته سوم: در راهنمای مطالعه به دو نکته مهم اشاره کردهام: 1- یادگیری متون پزشکی سخت است و 2- یادگیری متون پزشکی لازم است (یعنی باید بخوانید تا یاد بگیرید؛ یعنی یادگیری میانبر درست و حسابی ندارد. پس حالا که ناچار هستیم مطالب پزشکی را مطالعه کنیم، چطور میتوانیم بهرهوری خودمان را بیشتر کنیم؟ چطور میتوانیم با صرف نیروی کمتر، بازده بهتری داشته باشیم؟ چطور میتوانیم مطالعه کردن را موثرتر و نتیجهبخشتر کنیم؟ یکی از این راهها خلاصه کردن مطالب و مرور مکرر آنها است. قالبهای 10 نکتهای به شما کمک میکنند تا مطالب را خلاصه و سریع بخوانید و فرصت داشته باشید بارها و بارها آنها را مرور کنید. یادتان باشد؛ برای یادگیری این همه مطلب، همیشه باید از کم به زیاد بروید: مطلب خلاصه را بخوانید و آنقدر تکرار کنید تا بر روی آن مسلط شوید و بعد روی آن مطلب پایه و اصلی و خلاصه، نکات بیشتر را اضافه کنید.
نکته چهارم: راه دیگر برای بهرهوری بیشتر مطالعه، ارزیابی آزمونهای قبل است: با مطالعه آزمونهای قبل با تستها بیشتر آشنا میشوید و مهمتر از همه متوجه میشوید که احتمال طرح سوال از کدام بخشها بیشتر است. بنابراین بطور خلاصه، همانطور که در راهنماهای مطالعه گفتهام: حجم مطالبی که باید مطالعه شوند، زیاد است و نمیشود بر همه این مطالب مسلط شد. زمان هم محدود است، پس چه باید کرد؟ باید بهرهوری را افزایش داد: یعنی طوری مطالعه کرد که با زمان کمتر مطالب مهمتری خواند. چطور؟ با همین اصل! اول میرویم سراغ مطالب مهمتر! مطالبی که قسمت بیشتر سوالها از آنها طرح میشوند. چطور میشود مطالب مهم را پیدا کرد؟ یک راه ساده، بررسی سوالات سالهای گذشته است! سوالهای قبلی منبعی عالی برای این هستند که بتوانید بفهمید کدام مطلب را باید اول بخوانید و روی مطالعه کدام مطلب باید وقت بیشتری بگذارید. بدون مطالعه دقیقه و مناسب تستهای آزمونهای قبلی سر جلسه امتحان نروید! برای راحتی کار شما 10 تست مهم مبحث تروما را قالب همین 10 نکتهها برای شما خواهیم آورد! حتما آنها را مرور کنید.
نکته پنجم: حالا بر این اساس برویم به سراغ درس جراحی: بیشتری سوالات آزمونهای دستیاری و پیشکارورزی به کدام بخشهای کتاب مربوط میشوند؟ به دو بخش مهم: 1- تروما و 2- بیماریهای کولون و رکتوم! پس بطور خلاصه اگر قرار است فقط دو بخش از جراحی را بخوانیم، باید به سراغ این دو بخش برویم. مشخص است که احتمال طرح سوال از مبحثی مثل ترمیم زخم بسیار کمتر از مبحث تروما است.
نکته ششم: در آزمونهای دستیاری و پیشکاروزی، حداقل (دقت کنید میگویم حداقل) یک سوال از مبحث ترومای جراحی وجود دارد؛ در برخی از آزمونها 4 یا 5 سوال از این مبحث آمده است. علاوه بر کاربرد تستی، مبحث تروما کاربرد عملی قابل توجهی دارد (کدام پزشکی هست که با بیماری ترومایی سر و کار نداشته باشد؟) پس خواندن این مبحث برای شما بسیار مهم و حیاتی است. دقت کنید که مبحث تروما در کتاب لاورنس خلاصهتر از شوارتز (رفرانس قبلی) هست.
نکته هفتم: آیا تمام بخشهای مبحث تروما یک اندازه ارزش دارند، نه! این طور نیست! باید بدانید کدام بخش مهمتر است و اول آن را بخوانید. یادتان باشد که در جریان تروما مراقبت از مجروح بترتيب اولويت شامل موارد زير مىشود:
- ارزيابى اوليه: ارزيابى اوليه بر شناسايى و درمان فورى آسيبهاى تهدیدكننده حيات در حين شروع احياء متمركز است و بصورت ABCDE انجام مىشود. A مربوط به ارزيابى باز بودن راه هوايى و ثابت كردن وضعيت آن مىشود.سپس B يعنى تنفس و C يعنى گردش خون بررسى مىشوند و D ناتوانى را نشان مىدهد كه بر اساس ارزيابى كلى وضعيت عصبى مشخص مىگردد. در نهايت E يا Exposure شامل معاينه كامل پوست براى تشخيص آسيبها يا خونريزىهاى كمتر آشكار است.
- احياء؛
- ارزيابى ثانويه؛
- درمان قطعى.
نکته هشتم: در مبحث تروما، ارزیابی اولیه بسیار مهم است: در این قسمت بیشترین سوال مربوط به بخش تنفس میشود: میدانید تا بحال چند بار از پنوموتوراکس تنشی سوال آمده است؟ البته پنوموتوراکس باز و Flail Chest هم مهم هستند. بعد از ارزیابی اولیه باید به سراغ احیاء رفت که در امتداد بخش گردش خون ارزیابی اولیه است و میتواند سوالی باشد. در ارزیابی ثانویه، آسیبدیدگی اورترا مهم است و سوالی.
نکته نهم: در بخش درمانهای قطعی به سراغ تروماهای بخشهای مختلف بدن میرویم. میدانید از همه مهمتر کدام است؟ شک نکنید! ترومای شکم! ترومای شکم را به دو نوع تقسیم میکنند: 1- ترومای غیر نافذ؛ 2- ترومای نافذ. رویکرد به هر یک از این دو نوع تروما بسیار مهم و سوالی است و بارها از آنها سوال آمده است. در ترومای نافذ گردن، رویکرد به آسیب مناطق سه گانه گردن مهم است (هرچند قبلا که رفرانس شوارتز بود، از این بخش سوال بیشتری طرح میشد). در ترومای قفسه سینه به مواردی مانند تامپوناد پریکارد و هموتوراکس حجیم توجه داشته باشید (بخشهای مهمی نظیر پنوموتوراکس تنشی و پنوموتوراکس باز با ارزیابی اولیه در تروما همپوشانی دارند). ترومای نخاع مهم است! البته بیشتر در دروس مانند ارتوپدی و نورولوژی! در بخش جراحی اعصاب هم از 4 سندرم اصلی آسیب ناکامل نخاع سوال آمده است. این 4 سندرم را حتما یاد بگیرید.
نکته دهم: میخواهیم بخش ترومای کتاب لاورنس را در قالبهای زیر مرور کنیم؛ با ما همراه باشید:
- ارزیابی اولیه: راه هوایی
- ارزیابی اولیه: تنفس
- ارزیابی اولیه گردش خون
- سایر نکات مربوط به ارزیابی اولیه در تروما و ارزیابی ثانویه
- ترومای شکم
- ترومای نافذ گردن
- ترومای قفسه سینه
- ترومای نخاع
- ترومای مغز
- تروما اعضای خاص شکم
- تروما در حاملگی