نکته اول: از نظر پاتوژنز، میتوان بیماریهای گلومرولی را به دو دسته اصلی تقسیم کرد:
- بیماریهای ایمنی: بیمارىهاى گلومرولى اغلب منشأ ایمنى دارند.
- بیماریهای غیر ایمنی: در برخى موارد هم گلومرول آسیب مىبیند بدون آن که سیستم ایمنى نقش مستقیم داشته باشد: دیابت!
نکته دوم: آسیبهاى گلومرولى ناشى از عوامل ایمنى به سه شکل عمده روى مىدهند:
- رسوب کمپلکس محلول آنتىژن ـ آنتىبادى موجود در گردش خون در گلومرولها؛
- آسیب ناشى از آنتىبادىهاى علیه آنتىژنهاى داخل گلومرول: این آنتىژنها ممکن است مربوط به خود گلومرول باشند و یا در آن کاشته شده باشند؛
- مکانیسمهاى وابسته به سلول.
نکته سوم: در نفریت ناشى از کمپلکس ایمنى در گردش، آنتىژن از گلومرول منشأ نمىگیرد و گلومرول بصورت یک «ناظر بىگناه» درگیر مىشود. آنتىژن ممکن است اندوژن باشد (SLE) یا اگزوژن (گلومرولونفریت ناشى از عفونتها). کمپلکس آنتىژن ـ آنتىبادى در گلومرول به دام مىافتد و عمدتا از طریق کمپلمان (و در نتیجه سر رسیدن لوکوسیتها) سبب آسیب مىشود.
نکته چهارم: در نفریت ناشی از کمپلکس ایمنی در گردش، در میکروسکوپ الکترونى، رسوب کمپلکسها در یک یا چند مورد از نواحى زیر دیده مىشوند:
- مزانژیوم؛
- بین سلولهاى اندوتلیال و GBM (رسوب ساب اندوتلیال)؛
- بین سطح خارجى GBM و پودوسیتها (رسوب ساباپىتلیال).
با میکروسکوپ فلورسانس رسوبات به صورت گرانولر دیده مىشوند.
نکته پنجم: نفریت ناشى از کمپلکس ایمنى (آنتىژنهاى داخل گلومرول) به دو شکل اصلی ایجاد میشود: ۱- ایجاد آنتیبادی ضد غشاء پایه گلومرول یا GBM؛ ۲- ایجاد آنتیبادی بر علیه آنتیزنهایی که از خارج در گلومرول کاشته شدهاند.
نکته ششم: در بیماری آنتی GBM آنتىبادى بر علیه آنتىژن موجود در GBM عمل مىکند. به کمک روشهاى ایمونوفلورسانس، رسوب آنتىبادى به صورت خطى (Linear Pattern) دیده مىشود (بر خلاف نماى گرانولر که در بالا ذکر شد). بخشى از دومن غیر کلاژنى زنجیره آلفا ۳ کلاژن نوع ۴ مسئول ایجاد آنتى GBM است. گاه آنتى GBMبا غشاء پایه آلوئلهاى ریه نیز واکنش مىدهد و ضایعات ریوى نیز ایجاد مىکند (سندرم گودپاسچر).
نکته هفتم: بعضى از آنتىژنها ممکن است منشاء گلومرولى نداشته باشند اما در گلومرول کاشته شوند. از این جمله مىتوان به DNA، محصولات باکتریایى، و تجمعات بزرگ پروتئینى (تجمع IgG) اشاره کرد. اکثر آنتیبادیهای ایجاد شده بر علیه این آنتىژنها رسوب گرانولر ایجاد مىکنند.
نکته هشتم: در گلومرولونفریت ناشى از سیستم ایمنى سلولى سلولهاى T حساس شدهاى که در سیر نوعى واکنش ایمنى سلولى ایجاد مىشوند، مىتوانند آسیب گلومرولى ایجاد کنند.
نکته نهم: وقتى گلومرول آسیب مىبیند، تظاهرات بالینى این آسیب بصورت سندرمهاى مختلفى ظاهر مىشود:
- سندرم نفروتیک: ترکیب پروتئینورى بیش از ۳.۵ گرم در روز + هیپوآلبومینمى + هیپرلیپیدمى + ادم؛
- سندرم نفریتیک: ترکیب نارسایى حاد کلیه (الیگورى، ادم، هیپرتانسیون) + خونریزى گلومرولى (یعنى وجود گلبول قرمز دیسمرفیک یا کست گلبول قرمز)؛
- گلومرولونفریت سریعا پیشرونده: مىتواند بصورت سندرم نفریتیک ظاهر شود و در طى روزها تا ماهها پیشرفت مىکند؛
- سایر موارد: مانند بیمارىهاى غشاء پایه و…
نکته دهم: براى تشخیص بیمارىهاى گلومرولى مىشود از کلیه نمونهبردارى کرد و این نمونه را به سه روش بررسى کرد:
- با میکروسکوپ نورى؛
- با میکروسکوپ ایمونوفلورسانس براى دیدن رسوب ایمونوگلوبولینها؛
- با میکروسکوپ الکترونى براى دیدن محل رسوبها (در بیشتر بیمارىهاى گلومرولى رسوب زیر اپىتلیوم است، بجز چند مورد مانند نفریت لوپوسى و گلومرولونفریت مامبرانو پرولیفراتیو).