فيسور مقعد شايعترين علت درد آنوركتال است كه منجر به مراجعه بيمار به پزشك مىشود. در زير ده نكته مهم در مورد اين بيمارى را مرور مىكنيم:
نكته اول: فيسور مقعد نوعى پارگى طولى در داخل كانال معقدى است كه بطور تىپيك از خط دندانهاى تا حاشيه مقعد (چين مقعد) ادامه مىيابد.
نكته دوم: اگرچه هموروئيدهاى خارجى مىتوانند سبب ناراحتى مختصر و علايمى نظير خارش و سوزش شوند، اما بندرت درد شديد فيسور را ايجاد مىكنند.
نكته سوم: درد ناشى از فيسور تيز است و شبيه به درد ناشى از اصابت چاقو مىباشد. بيمار اغلب ذكر مىكند كه در هنگام اجابت مزاج احساس دفع شيشه خُرده دارد. اين درد تقريبا در تمامى موارد با اجابت مزاج همراه است و معمولاً دفع خون روشن بصورت رگهاى در كناره مدفوع يا روى دستمال توالت يا در كاسه توالت ديده مىشود.
نكته چهارم: محل فيسور در كانال مقعدى به تشخيص كمك مىكند. بيش از ۸۰% از فيسورها در خط وسط خلف قرار دارند و ۲۰% بقيه در خط وسط قدام واقع شدهاند.
نكته پنجم: در صورت وجود فيشورهاى متعدد يا وجود فيشور خارج از خط وسط بايد به تشخيصهاى ديگرى نظير بيمارى كرون، بيمارى منتقله از راه تماس جنسى (سيفيليس، لنفوگرانولوم ونروم و هرپس)، كانسر مقعد، سل، HIV يا بدخيمى خونى فكر كرد.
نكته ششم: تشخيص فيسور آنال اغلب تنها به كمك شرححال و معاينه مقعد داده مىشود. معاينه با انگشت تنها زمانى لازم است كه تشخيص نامشخص باشد. بسيار بسيار مهم: در تمام بيمارانى كه علايم فيسور مقعد را دارند (درد يا خونريزى) بايد بخش پروگزيمال كولون با اندوسكوپى بررسى شود.
نكته هفتم: ۵۰ تا ۷۵% از بيماران مبتلا به فيسور حاد مقعد با درمانهاى محافظهكارانه ساده مانند حجيم كنندههاى مدفوع و Sitz Bath و مصرف كافى مايعات (براى نرم كردن مدفوع) بهبود مىيابند.
نكته هشتم: با استفاده از بىحس كنندههاى موضعى يا استروئيدهاى موضعى ممكن است علايم فيسور آنال كمتر شوند. نيازى به تجويز آنتىبيوتيك نيست، مگر اين كه عفونت وجود داشته باشد. استفاده از كلسيم بلوكرهاى موضعى (ديلتيازم يا نيفديپين) و نيتراتهاى موضعى (نيتروگليسرين) با بهبود ۶۵ تا ۹۵ درصدى فيسور مقعد همراه بوده است. عوارض (بويژه سردرد) كلسيم بلوكرها كمتر از نيتراتها است.
نكته نهم: بيمار مبتلا به فيسور آنال يك ماه بعد (از شروع درمان طبى) مجددا بررسى مىشود، مگر اين علايم شدت پيدا كنند. اگر علايم بهبود پيدا نكنند و يا شرايط بيمار بدتر شود، توصيه به معاينه زير بيهوشى و بيوپسى مىشود.
نكته دهم: بعد از ۸ هفته ممكن است فيسور آنال مزمن شود. در معاينه، مزمن شدن فيسور بصورت شكاف عميقتر به همراه آشكار بودن الياف عضلانى اسفنكتر داخلى مشخص مىشود. همچنين با گذشت زمان، ايجاد Sentinel Pile (نوعى Skin Tag خارجى) و حتى پاپى هيپرتروفيه مقعدى به نفع تشخيص فيسور مزمن مقعد هستند. اگر با درمانهاى محافظه كارانه علايم بيمار برطرف نشوند، بايد مداخله جراحى انجام شود. درمان جراحى انتخابى براى فيسور مزمن مقعد اسفنكتروتومى داخلى لترال سمت چپ است.
