قرار است در آزمون پذيرش دستيار شركت كنيد و اوضاع هم مثل هميشه خيلى خراب است! كوهى از مطالب را بايد در مغزتان جاى دهيد و تازه اگر بتوانيد اين كار با موفقيت به انجام برسانيد، بيرون كشيدن آنها كار هر كسى نيست! سر امتحان شما مىمانيد و انبوه مطالب خوانده شده (و درهم) و كوهى از مطالب فراموش شده! چه بايد كرد؟ چگونه بايد در اين آزمون مهم و سرنوشت ساز نتيجهاى قابل قبول بدست آورد. آيا بايد خود را در خانه محبوس كرد و در خانه را بر روى همه بست و شروع به خواندن كرد؟ ۱۰ ساعت در روز؟ كفايت مىكند؟ يا شايد ۱۴ ساعت در روز؟ شدنى است؟ از روى چه كتابى بخوانيم؟ بر روى چه مطالبى بيشتر تأكيد داشته باشيم؟ آيا پرسشها را مرور كنيم؟ با همه اين كارها، بخت قبولى ما در يك رشته خوب چقدر است؟
در اين بخش مىخواهيم به پرسشهاى فوق قدم به قدم پاسخ دهيم و نشان بدهيم كه براى كسب نتيجه مطلوب نياز به بيش از يك عامل (يعنى زياد مطالعه كردن) داريد. بايد قدم به قدم و بر اساس برنامهاى درست و جامع به اهداف درسى خود دست پيدا كنيد و سرانجام به نتيجه مورد نظر خود برسيد.
عوامل زير در كسب نتيجه مطلوب در آزمون دخالت دارند:
1ـ نوع مطالعه؛
2ـ مقدار مطالعه؛
3ـ نحوه برخورد با پرسشهاى چهار گزينهاى؛
4ـ اعتماد به نفس؛
5ـ برنامهريزى.
در زير عوامل ذكر شده را بررسى مىكنيم.
نوع مطالعه
مشخص است كه بهترين نحوه مطالعه براى هر فرد، شيوهاى است كه خود وى آن را انتخاب نموده است و آن رابكار برده است و با آن آشنايى دارد و به آن عادت كرده است. اما توصيههاى زير نيز در ارتباط با بكار بردن بهترين شيوه مطالعه كمك كننده خواهند بود. شايد باور نكنيد، اما نوع مطالعه شما، بسيار بيشتر از مقدار مطالعهتان اهميت دارد. به عبارت ديگر بايد بدانيد چه چيز را مطالعه كنيد، چه مطلبی را حفظ كنيد و از چه چيزهايى صرف نظر كنيد. بايد بتوانيد برنامهاى دقيق و منظم براى خود تهيه كنيد و بر اساس برنامه مذكور رويكردى (Approach) خاص به دروس مورد نظر خود داشته باشيد. بسيارى از افراد بيش از حد مطالعه مىكنند، اما نتيجهاى نمىگيرند! چرا؟ چون نمىدانند چه چيز را بايد خوب بخوانند و از چه چيزهايى بايد صرف نظر كنند. دروس پزشكى تماما مطالبى هستند كه بايد آنها را بخاطر سپرد! مگر حافظه ما چقدر گنجايش دارد؟ مسلما نمىتوان تمامى مطالب مربوط به يك درس را به حافظه سپرد و سپس بموقع و بطور مناسب آنها را از حافظه بيرون كشيد. پس بهتر است حافظه خود را به مطالبى اختصاص دهيد كه اهميت بيشترى دارند و احتمال طرح پرسش از آنها بيشتر است.
1ـ مطالعه مطالب مهم
بيشتر پرسشهاى امتحان از بخش كمى از مطالب طرح مىشوند (اصل پارتو را مىشناسيد: در هر حوزه، ۸۰% از نتايج از ۲۰% از عوامل ناشى مىشوند: اين ۲۰% مهم را پيدا كنيد و روى آن سرمايهگذارى كنيد). به عبارت ديگر بيشتر پرسشهاى امتحان از مطالب مهم انتخاب مىشوند. پس بهتر است اول مطالب مهم را بخوانيد و بعد سراغ مطالبى برويد كه احتمالاً خواندن و نخواندن آنها فرقى ندارد.
چه مطالبى اهميت دارند؟ در يك ديد كلى، تمامى مطالب مهم به شمار مىروند، اما اگر بخواهيم از جنبه آزمون به دروس نگاه كنيم، طبيعتا مطالب زير اهميت بيشترى پيدا مىكنند:
1ـ مطالب مربوط به بيمارىهاى شايع: از نظر طراح سؤال، بيمارىهاى شايع اهميت خاصى پيدا مىكنند. از جمله اين بيمارىها مىتوان به موارد زير اشاره كرد:
سل: سل از جمله بيمارىهاى شايع كشور ما به شمار مىرود. بنابراين گذشته از مبحث عفونى، بايد در ديگر مباحث نيز به بيمارى سل توجه داشته باشيد. به عنوان مثال، در مبحث اورولوژى بايد سل دستگاه ادرارى را بدقت مطالعه كنيد. در مبحث پوست بايد مراقب سل پوستى باشيد و در بيمارىهاى زنان و زايمان بايد به درگيرى سلى دستگاه تناسلى توجه كنيد
ديابت مليتوس: ديابت مليتوس از جمله مباحثى است كه تقريبا در تمامى آزمونها به آن توجهى خاص مىشود. بديهى است كه صرف وقت براى مطالعه اين مبحث، اهميت بيشترى پيدا مىكند تا مطالعه مبحثى مانند بيمارىهاى مادرزادى! اول مبحث ديابت را از روى هاريسون ۲۰۲۲ (غدد) بخوانيد؛ بعد توجه داشته باشيد كه هر كجا كه پاى ديابت به وسط آيد، مهم است. به عنوان مثال در گوش و حلق و بینی مبحث اتيت خارجى بدخيم مهم است، چرا كه در بيماران ديابتى شايعتر است. در مبحث زنان و زايمان غربالگرى ديابت در باردارى و نيز اداره زن باردار مبتلا به ديابت بسيار مهم است. در فارماكولوژى داروهاى ضد ديابت مهم است.
كانسر سرويكس: تقريبا در تمامى آزمونها حداقل يك سؤال از غربالگرى كانسر سرويكس داريم.
انفاركتوس ميوكارد: بيشترين تعداد پرسشهاى مبحث قلب (داخلى) از انفاركتوس ميوكارد طرح شدهاند.
كانسر پستان.
2ـ مطالب مربوط به بيمارىهاى خطرناكى كه به كمك غربالگرى مىتوان از آنها پيشگيرى كرد: از جمله اين بيمارىها مىتوان به كارسينوم سرويكس اشاره كرد (كه در بالا هم به آن اشاره شد). به كمك پاپ اسمير و غربالگرى مىتوان از بروز اين بيمارى خطرناك جلوگيرى كرد. به عبارت ديگر با روشى ساده مىتوان از بروز يك بيمارى خطرناك و هزينهدار جلوگيرى كرد. پس كارسينوم سرويكس و بويژه پيشگيرى از آن اهميت مىيابد، بنابراين احتمال طرح پرسش از آن زياد است. تقريبا در تمامى آزمونهاى دستيارى، يك پرسش به اين مبحث مهم اختصاص داده شده است.
3ـ مطالب مربوط به درگيرىهايى كه به عنوان يك پزشك عمومى بايد نحوه رويكرد ابتدايى و سپس ارجاع بيمار را بدانيد: از جمله اين اين مطالب مىتوان به تروماى نافذ چشم اشاره كرد. اگر كره چشم پارگى آشكار داشته باشد، نبايد دستكارى كنيد و نبايد از داروهاى سيكلوپلژيك يا آنتىبيوتيكهاى موضعى استفاده كنيد. در چنين حالتى به عنوان يك پزشك عمومى بايد محافظى بر روى چشم قرار دهيد و آنتىبيوتيكهاى وسيعالطيف وريدى تجويز نموده، در صورت لزوم داروهاى ضد درد، ضد استفراغ و آنتىتوكسين كزاز تجويز نماييد و بيمار به چشمپزشك ارجاع نمائيد.
4ـ مطالبى كه با توجه به پرسشهاى آزمونهاى پيشين، احتمال طرح پرسش از آنها زياد است: با نگاهى مختصر به آزمونهاى دورههاى پيشين مىتوانيد تخمينى از وضعيت پرسشهاى طرح شده بدست آوريد. به عنوان مثال:
در مبحث كودكان، هميشه، حداقل يك پرسش از مبحث رشد و نمو طرح مىشود. با مطالعه چند جدول مىتوانيد به اين پرسش براحتى پاسخ دهيد؛
در مبحث ارتوپدى، طراحان به درمان شكستگى گردن فمور علاقهاى خاص دارند: بخاطر داشته باشيد كه براى درمان شكستگى گردن استخوان ران، نياز به بىحركتى كامل است. درمان استاندارد اين شكستگى فيكساسيون داخلى است. اما در افراد مسن ممكن است به كمك فيكساسيون داخلى نتايج قطعى حاصل نشود، بنابراين در اين حالت بيشتر جراحان سر استخوان ران را بر مىدارند و جاى آن پروتز مىگذارند. آيا مىدانيد تا بحال چند پرسش از اين مطلب طرح شده است؟
در داخلى گوارش تشخيص هپاتيت حاد ويروسى هميشه سؤالى است و هاريسون دو جدول مهم دارد كه بايد حتما آنها را بخوانيد.
در مبحث زنان و زايمان هميشه حداقل يك سؤال از هيپرتانسيون داريم. پس اين مطلب بسيار مهم است و بايد در اولويت مطالعه قرار بگيرد.
در جراحى احتمال طرح سؤال از مبحث و الگوريتم رويكرد به توده پستان بسيار زياد است. به سؤالهاى سالهاى قبل نگاه كنيد!
5ـ مطالبى كه به حالتهايى مربوط مىشوند كه نياز به درمان ندارد: باز هم به مبحث ارتوپدى باز مىگرديم: كف پاى صاف انعطافپذير ارثى است و اغلب شُل بودن مفصل وجود دارد. اغلب بيمار شكايتى ندارد، علت مراجعه درد پا و خسته شدن پا و ساق پا بعد از ورزش است. در هنگام نشستن قوس كف پا طبيعى است، اما در هنگام ايستادن از بين مىرود. اگر بيمارى شكايتى ندارد، نيازى به درمان وجود ندارد، در صورت علامتدار بودن، كفش طبى كفايت مىكند.
6ـ «اينها»: از جمله مهمترين «اين»هايى كه پرسش از آنها طرح مىشود، مىتوان به موارد زير اشاره كرد:
شايعترينها؛
اولينها؛
اولين درمان؛
درمان انتخابى؛
روش تشخيصى انتخابى؛
Gold Standardها.
7ـ مطالب مربوط به Pitfallهاى تشخيصى و درمانى: شكستگى اسكافوئيد را در نظر بگيريد: اين شكستگى در افراد جوان شايع است و تظاهرات بالينى شديدى ايجاد نمىكند. ممكن است بيمار تنها از درد در ناحيه انفيهدان تشريحى شكايت داشته باشد. ممكن است در راديوگرافىهاى AP و Lat يافتهاى وجود نداشته باشد. در اين حالت چكار مىكنيد؟ بيمار را رها مىكنيد و تست را اشتباه مىزنيد؟ در اين شرايط بايد راديوگرافى مايل تهيه كنيد. اگر راديوگرافى مايل شكستگى را نشان نداد، دو راه در پيش داريد يا مىتوانيد دست بيمار را بىحركت كنيد و ۳-۲ هفته بعد راديوگرافى را تكرار كنيد و يا مىتوانيد از اسكن ايزوتوپ یا ام آر آی استفاده نمائيد.
8ـ الگوريتمها: الگوريتمها بويژه الگوريتمهاى تشخيصى و درمانى از جمله مهمترين بخشهاى كتابهاى شما هستند. بايد به مهمترين آنها توجه داشته باشيد. بويژه الگوريتمهاى داخلى بسيار مهم هستند. از جمله مهمترين اين الگوريتمها مىتوان به الگوريتم مربوط به موارد زير اشاره كرد:
خونريزى گوارشى فوقانى؛
خونريزى گوارشى تحتانى؛
هموپتيزى؛
هيپوكالمى؛
هيپركالمى؛
ژنيكوماستى؛
پانكراتيت حاد؛
آنژين ناپايدار؛
رويكرد به سؤجذب.
در برخى از دروس ديگر نيز الگوريتمها اهميت پيدا مىكنند. به عنوان مثال الگوريتمهاى تروما در مبحث اورولوژى بسيار مهم هستند و هميشه از آنها پرسش طرح مىشود.
بنابراين شما بايد مهمترين الگوريتمهاى كتابهاى درسى خود را مشخص كنيد و آنها را در روزهاى نزديك به آزمون يك بار ديگر مرور نمائيد. انتشارات پروانه دانش چاپ مجموعهاى تحت عنوان «الگوريتمها و جدولها» را در برنامه دارد. اين مجموعه حاوى مهمترين الگوريتمها و جدولهاى كتابهاى درسى و توضيحات مربوط به آنها است.
