نکته اول: مبحث آنمی بسیار بسیار مهم است! اول این که سوالی هست و احتمال سوال آمدن از آن زیاد است! دوم این که کاربرد عملی دارد. شما باید با رویکرد به آنمی و تشخیص انواع آنمی و درمان آنها آشنا باشید تا بتوانید در هر رشتهای که هستید در بالین بیمار به مشکل برخورد نکنید و سوم این پایهای هست (به راهنمای مطالعه مراجعه کنید): یعنی در تمام درسها به درد شما میخورد: از داخلی و جراحی گرفته تا کودکان و زنان و پاتولوژی! پس باید این مبحث را درست و حسابی و اصولی بخوانید.
نکته دوم: برای مطالعه درست مبحث آنمی، اول بروید به سراغ الگوریتم رویکرد به آنمی بر اساس هاریسون: این الگوریتم را همینجا خلاصه مرور میکنیم: در بیماری که مبتلا به آنمی است، اول CBC و شمارش رتیکولوسیت را نگاه میکنیم. دو حالت وجود دارد:
- شاخص تولید رتیکولوسیت یا RPI (خلاصه و مفید: تعداد رتیکولوسیتها) بالا است: یعنی مغز استخوان سالم است: مغز استخوان میتواند رتیکولوسیت تولید کند و به داخل خون بریزد تا آنمی را جبران کند. پس آنمی میتواند دو علت داشته باشد:
- همولیز
- خونریزی
- شاخص تولید رتیکولوسیت یا RPI (خلاصه و مفید: تعداد رتیکولوسیتها) پائین است: یعنی گلبول قرمز درست و حسابی تولید نمیشود. در این حالت به MCV نگاه میکنیم (MCV متوسط حجم گلبولهای قرمز را نشان میدهد):
- آنمی میکروسیتیک است:
- آنمی فقر آهن
- تالاسمی
- آنمی سیدروبلاستیک
- آنمی ماکروسیتیک است: آنمی مگالوبلاستیک
- آنمی نرموسیتیک است:
- آسیب دیدن مغز استخوان (فیبروز، ارتشاح)
- کاهش تحریک مغز استخوان (التهاب، بیماری کلیوی)
- آنمی میکروسیتیک است:
نکته سوم: با خواندن یا خلاصه کردن این الگوریتم دید وسیعی نسبت به آنمی پیدا میکنید. مشابه این الگوریتم در کودکان و در زنان هم هست! پس میبینید: مبحث پایهای است و ارزش خواندن دارد.
نکته چهارم: بعد از خواندن رویکرد به آنمی، بروید به سراغ آنمی فقر آهن! همه نکات این مبحث مهم است؛ اما دو بخش مهمتر است: اول افتراق آنمی فقر آهن از آنمی بیماری مزمن و دوم درمان آنمی فقر آهن. دومی هم در بالین به کار میآید و هم در آزمونها.
نکته پنجم: در حینی که آنمی فقر آهن را میخوانید، نگاهی به دیگر آنمیهای میکروسیتیک داشته باشید و نحوه تشخیص آنها را از هم یاد بگیرید. این موضوع در کودکان زیاد به کار شما میآید.
نکته ششم: حالا نوبت آنمیهای مگالوبلاستیک است: کمبود فولات و B12 شایعترین علل آنمیهای مگالوبلاستیک هستند. تشخیص و درمان مهم است.
نکته هفتم: حالا نوبت آنمیهای همولیتیک است. اول کلیات آنمیهای همولیتیک را بخوانید: این که این آنمیها چه مشخصاتی دارند، چطور تقسیمبندی میشوند و چطور باید آنها را تشخیص داد.
نکته هشتم: آنمیهای همولیتیک ارثی را میتوان به سه دسته تقسیم کرد: الف) اختلالات غشاء گلبولهای قرمز (اسفروسیتوز ارثی که هم در کودکان و هم در داخلی مهم است)؛ ب) اختلالات هموگلوبین (تالاسمی، آنمی سیکل سل) و ج) اختلالات آنزیم (کمبود G6PD). هر سه دسته مهم و سوالی هستند.
نکته نهم: در میان آنمیهای همولیتیک اکتسابی دو مبحث بسیار مهم است: الف) آنمیهای همولیتیک اتوایمیون (آنتیبادی سرد و گرم) و ب) هموگلوبینوری حملهای شبانه.
نکته دهم: خلاصه و مفید، باید مطالب زیر را در ام دی تینگ بخوانید تا بتوانید روی مبحث آنمی تسلط داشته باشید:
- رویکرد به آنمی
- آنمی فقر آهن در بزرگسالان:
- اتیولوژی آنمی فقر آهن
- تشخیص آنمی فقر آهن
- درمان آنمی فقر آهن
- آنمی فقر آهن در کودکان
- آنمی فقر آهن در حاملگی
- آنمی بیماریهای مزمن
- آنمیهای مگالوبلاستیک:
- اتیولوژی آنمی مگالوبلاستیک
- تشخیص آنمی مگالوبلاستیک
- درمان آنمی مگالوبلاستیک
- آنمیهای همولیتیک:
- مقدمات آنمیهای همولیتیک
- اسفروسیتوز ارثی
- تالاسمیها
- کمبود G6PD
- آنمی همولیتیک اتوایمیون
- هموگلوبینوری حملهای شبانه
- ۱۰ تست مهم مبحث آنمی
- سایر موارد